{"id":5117,"date":"2026-09-30T05:52:36","date_gmt":"2026-09-30T05:52:36","guid":{"rendered":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=5117"},"modified":"2026-09-30T05:52:38","modified_gmt":"2026-09-30T05:52:38","slug":"az%c9%99rbaycanciliq-must%c9%99qil-az%c9%99rbaycan-dovl%c9%99tinin-%c9%99sas-ideyasi-v%c9%99-amalidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=5117","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas ideyas\u0131 v\u0259 amal\u0131d\u0131r"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0259lum oldu\u011fu kimi, m\u00fcst\u0259qillikd\u0259n sonra, yeni c\u0259miyy\u0259t, el\u0259c\u0259 d\u0259, qeyri-formal milli d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesinin fonunda \u00f6lk\u0259mizin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran n\u00f6vb\u0259ti v\u0259zif\u0259 milli h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc t\u0259min ed\u0259c\u0259k fundamental m\u0259n\u0259vi faktor olan milli ideologiyan\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si, ondan milli siyas\u0259tin t\u0259rkib hiss\u0259si kimi s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 mexanizminin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si idi. Milli h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fck yarada bil\u0259c\u0259k ideologiya is\u0259, yaln\u0131z 1993-c\u00fc ild\u0259ki siyasi d\u00f6n\u00fcmd\u0259n sonra m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirildi.&nbsp; Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00dcmummilli Lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri s\u0259ciyy\u0259 da\u015f\u0131yan v\u0259 milli d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 cavab ver\u0259n prinsipl\u0259ri ehtiva etm\u0259kl\u0259, milli h\u0259mr\u0259yliyi t\u0259min ed\u0259n milli-m\u0259n\u0259vi mexanizm oldu. Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q, t\u0259kc\u0259 bu d\u00f6vl\u0259tin \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan \u015f\u0259xsl\u0259ri yox, eyni zamanda, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada m\u0259skunla\u015fan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259r\u0259k d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n milli istinad m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evrildi. Bundan sonra, g\u00f6r\u00fcl\u0259n davaml\u0131 t\u0259dbirl\u0259r say\u0259sind\u0259 xalq\u0131n, milli d\u00f6vl\u0259timizin m\u0259fkur\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259n az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 m\u0259n\u0259vi-ideoloji m\u00fcst\u0259vid\u0259 milli inki\u015faf\u0131n praktik modelin\u0259 \u00e7evrildi. Bel\u0259likl\u0259, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q real tarixi ke\u00e7mi\u015fimizl\u0259, milli mentalitetimizl\u0259 v\u0259 m\u00f6vcud d\u0259y\u0259rl\u0259rl\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131 oldu\u011fundan q\u0131sa zaman k\u0259siyind\u0259 c\u0259miyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olundu. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, bu ideologiya siyasi m\u0259nsubiyy\u0259tind\u0259n v\u0259 dini \u0259qid\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq b\u00fct\u00fcn etnik qruplar\u0131n, milli azl\u0131qlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 paritet \u0259sasda t\u0259sbit etdiyind\u0259n milli h\u0259mr\u0259ylik m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evrildi. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, ictimai \u015f\u00fcurun spesifik s\u0259viyy\u0259si kimi m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin ideya \u0259sas\u0131na, h\u0259m\u00e7inin, d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n milli m\u0259fkur\u0259y\u0259 \u00e7evril\u0259n az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259ki b\u00fct\u00fcn konfessiya v\u0259 etnoslar\u0131n h\u0259mr\u0259ylik, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fma m\u00fchitind\u0259 ya\u015famas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n m\u0259n\u0259vi mexanizm s\u0259ciyy\u0259si da\u015f\u0131d\u0131. Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131na m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259t kimi yana\u015fan \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev deyirdi: \u201cM\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas ideyas\u0131 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131qd\u0131r. H\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6z milli m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u00fcrur hissi ke\u00e7irm\u0259lidir v\u0259 biz az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131-Az\u0259rbaycan dilini, m\u0259d\u0259niyy\u0259tini, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini ya\u015fatmal\u0131y\u0131q. Az\u0259rbaycanl\u0131lar harada ya\u015famalar\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq daim \u00f6z milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259, milli k\u00f6kl\u0259rin\u0259 sadiq olmal\u0131d\u0131rlar. Bizim ham\u0131m\u0131z\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n, h\u0259mr\u0259y ed\u0259n az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideyas\u0131d\u0131r, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131qd\u0131r. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti m\u00fcst\u0259qilliyini \u0259ld\u0259 ed\u0259nd\u0259n sonra az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q apar\u0131c\u0131 ideya kimi h\u0259m Az\u0259rbaycanda, h\u0259m d\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas ideya olub. Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q \u00f6z milli m\u0259nsubiyy\u0259tini, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini qoruyub saxlamaq, eyni zamanda, onlar\u0131n \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259rl\u0259 sintezind\u0259n, inteqrasiyas\u0131ndan b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259k v\u0259 h\u0259r bir insan\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 dem\u0259kdir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Universal ideoloji formula olan az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131n\u0131n \u00f6n\u0259mi v\u0259 funksionall\u0131q n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259lilik s\u0259viyy\u0259sini daha da ayd\u0131nla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onunla analoji d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259, prinsipl\u0259r\u0259 malik olan ideoloji c\u0259r\u0259yanlara n\u0259z\u0259r yetirm\u0259k m\u0259qs\u0259d\u0259m\u00fcvafiqdir. Elmi \u0259d\u0259biyyatda ideologiya sosial qruplar\u0131n v\u0259 ya b\u00fct\u00fcn c\u0259miyy\u0259tin m\u0259nafel\u0259rini m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 ifad\u0259 ed\u0259n, sosial reall\u0131\u011f\u0131 bu m\u0259nafel\u0259r prizmas\u0131ndan izah ed\u0259n, el\u0259c\u0259 d\u0259, \u0259m\u0259li f\u0259aliyy\u0259t direktivl\u0259ri, orientasiyalar\u0131 olan n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r, ideyalar, m\u0259lumatlar sistemi kimi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilir. Milli ideologiya \u00f6z funksiyalar\u0131na g\u00f6r\u0259, milli h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc t\u0259min ed\u0259n, m\u0259n\u0259vi m\u00fcst\u0259vid\u0259 ah\u0259ngdarl\u0131\u011f\u0131n davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n \u00fcmummilli bax\u0131\u015flar sistemi s\u0259ciyy\u0259si da\u015f\u0131y\u0131r. Bunu isbat etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ideologiyalar\u0131n n\u0259z\u0259ri-empirik sur\u0259td\u0259 t\u0259sbit edilmi\u015f funksiyalar\u0131na n\u0259z\u0259r yetirm\u0259k kifay\u0259tdir. Siyasi ideologiyalar\u0131n ilk funksiyas\u0131 y\u00f6nl\u0259ndirm\u0259dir. Bu funksiya m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 insan f\u0259aliyy\u0259tinin m\u0259n\u0259vi \u0259saslar\u0131n\u0131 v\u0259 istiqam\u0259tl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir. Y\u00f6nl\u0259ndirm\u0259 funksiyas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n resurslarla t\u0259min olunmu\u015f subyektl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259t v\u0259 bax\u0131\u015flar orientasiyas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n fundamental m\u0259n\u0259vi faktor qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. N\u00f6vb\u0259ti-s\u0259f\u0259rb\u0259redici funksiya is\u0259 siyasi f\u0259aliyy\u0259tin ideoloji motivi v\u0259 stimulu qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. M\u0259hz bu funksiyan\u0131n fonunda m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f siyasi-ideoloji m\u0259qs\u0259dl\u0259rin t\u0259min edilm\u0259si namin\u0259 resurslar v\u0259 subyektl\u0259r vahid m\u0259rk\u0259zd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirilir v\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259lik f\u0259aliyy\u0259t\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259r edilir. \u0130nteqrativ funksiya is\u0259 \u00fcmumi maraqlar v\u0259 bax\u0131\u015flar sistemini \u00fcst\u00fcn tutur v\u0259 f\u0259rdl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tini \u00fcmumi maraqlar kontekstind\u0259 stimulla\u015fd\u0131r\u0131r. Birl\u0259\u015fdirici s\u0259ciyy\u0259 da\u015f\u0131yan bu funksiya m\u00fcxt\u0259lif qruplar\u0131 v\u0259 f\u0259rdl\u0259ri bir m\u0259rk\u0259zd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259 bilir v\u0259 milli h\u0259mr\u0259yliyin t\u0259min olunmas\u0131 i\u015fin\u0259 birinci d\u0259r\u0259c\u0259li t\u00f6hf\u0259l\u0259r b\u0259x\u015f edir. Dem\u0259li, ideologiya s\u0259f\u0259rb\u0259redici, maarifl\u0259ndirici, t\u0259rbiy\u0259edici, inteqrativ, kommunikativ s\u0259ciyy\u0259 da\u015f\u0131y\u0131r v\u0259 m\u0259n\u0259vi substrat qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<br>Bunlarla yana\u015f\u0131, f\u0259aliyy\u0259tin m\u0259n\u0259vi substrat\u0131 qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n ideologiya ger\u00e7\u0259kliyin x\u00fcsusi obraz\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131, ictimai \u015f\u00fcurun y\u00f6nl\u0259ndirilm\u0259si, \u00fcmumi ideya v\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar \u0259sas\u0131nda insanlar\u0131n birl\u0259\u015fdirilm\u0259si, siyasi inki\u015faf\u0131n istiqam\u0259tl\u0259ri v\u0259 apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si kimi strateji funksiyalar\u0131 da yerin\u0259 yetirir. Bel\u0259likl\u0259, \u0259n m\u00fcxt\u0259lif n\u0259z\u0259ri-konseptual m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 t\u0259tbiqi ara\u015fd\u0131rmalarda bel\u0259 bir yekun q\u0259na\u0259t ifad\u0259 edilir ki, universal s\u0259ciyy\u0259li, milli d\u0259y\u0259rl\u0259rin v\u0259 rasional \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin ehtiva olundu\u011fu v\u0259 adekvat sur\u0259td\u0259 \u0259ks edildiyi ideologiya milli g\u00fcc\u00fcn keyfiyy\u0259t \u00fcns\u00fcr\u00fc kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259lidir. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, bir mill\u0259ti v\u0259 ya xalq\u0131 dig\u0259rind\u0259n f\u0259rql\u0259ndir\u0259n, onun m\u0259n\u0259vi potensial\u0131n\u0131 ehtiva ed\u0259n, h\u0259m\u00e7inin, milli m\u00f6vcudlu\u011fun m\u0259n\u0259vi \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n milli ideologiya \u00fcmummilli inki\u015faf\u0131 t\u0259min ed\u0259n keyfiyy\u0259t \u00fcns\u00fcr\u00fc kimi s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirilir. \u00e7\u00fcnki \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva etdiyi \u00fcmumi prinsipl\u0259r\u0259 v\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 m\u00fcvafiq olaraq monoist yox, universal s\u0259ciyy\u0259li milli ideologiya normativ-semantik strukturuna g\u00f6r\u0259 f\u0259rdi v\u0259 ictimai \u015f\u00fcurun struktur elementl\u0259rini t\u0259kmill\u0259\u015fdir\u0259n v\u0259 onun b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259min ed\u0259n m\u0259n\u0259vi mexanizm qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u00fcmummilli inki\u015faf\u0131n da t\u0259kanverici keyfiyy\u0259t \u00fcns\u00fcr\u00fc v\u0259 fundamental faktoru \u00f6n\u0259mi da\u015f\u0131y\u0131r. Bu, bir faktd\u0131r ki, universal s\u0259ciyy\u0259 da\u015f\u0131yan, \u00f6z\u00fcnd\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi d\u0259y\u0259rl\u0259ri ehtiva ed\u0259n milli ideologiyalar onun da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 v\u0259 t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131 bir m\u0259rk\u0259zd\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u00fcmummilli h\u0259mr\u0259yliyi-b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc t\u0259min ed\u0259n, ictimai \u015f\u00fcuru milli inki\u015faf m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evir\u0259n komponent kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Bu bax\u0131mdan, bir mill\u0259tin v\u0259 ya xalq\u0131n m\u0259n\u0259vi potensial\u0131 \u0259sas\u0131nda t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapm\u0131\u015f milli ideologiya qeyri-formal komponent kimi milli d\u00f6vl\u0259tin sistematik inki\u015faf\u0131n\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259min etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, perspektiv birlik v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t konturlar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n amil kimi s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirilir. Milli ideoloji sistem, h\u0259m d\u0259, milli inki\u015faf\u0131n t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir, \u00e7\u00fcnki milli \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcasir m\u0259n\u0259vi potensial\u0131 uzla\u015fd\u0131ran, rasional prinsipl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n milli ideologiya f\u0259rdi v\u0259 ictimai \u015f\u00fcurun b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259min etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, insanlar\u0131n sa\u011flam ideoloji oriyentirl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n, m\u0259n\u0259vi \u015f\u00fcurda rasional korreksiyalar ed\u0259n inki\u015faf m\u0259nb\u0259yi kimi s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirilir. Eyni zamanda, s\u0259f\u0259rb\u0259redici, inteqrasiyaetdirici, maarifl\u0259ndirici, t\u0259rbiy\u0259edici, t\u0259bli\u011fati funksiyalar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n ideologiya \u00fcmumi ideya-siyasi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar \u0259sas\u0131nda \u00fcmummilli birliyi-b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 h\u0259mr\u0259yliyi t\u0259min etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, ictimai \u015f\u00fcura yeni-m\u00fct\u0259r\u0259qqi d\u0259y\u0259rl\u0259rin transformasiya olunmas\u0131, ictimai-siyasi \u015f\u00fcurun sa\u011flam komponentl\u0259r \u0259sas\u0131nda formala\u015fmas\u0131 v\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259r sisteminin z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m k\u0259sb edir. Bu is\u0259, n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 insanlar\u0131n ictimai-siyasi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc g\u00fccl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 \u00fcmummilli inki\u015faf\u0131n m\u0259n\u0259vi substrat\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etmi\u015f olur. M\u0259hz bu n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n yana\u015fd\u0131qda t\u0259sbit etm\u0259k olur ki, universal ideoloji formula olmaq etibaril\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 m\u00fcvafiq olaraq d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n milli m\u0259fkur\u0259, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin ideya \u0259sas\u0131 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259kd\u0259dir. Bu, eyni zamanda, \u00f6lk\u0259d\u0259ki b\u00fct\u00fcn dinl\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin v\u0259 etnoslar\u0131n h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fma i\u00e7ind\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n m\u0259n\u0259vi mexanizm \u00f6n\u0259mi k\u0259sb edir. Bununla \u0259laq\u0259dar Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev bildirirdi ki, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q \u00f6z milli m\u0259nsubiyy\u0259tini, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini qoruyub saxlamaq, eyni zamanda, onlar\u0131n \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259rl\u0259 sintezind\u0259n, inteqrasiyas\u0131ndan b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259k dem\u0259kdir. Eyni zamanda, \u00f6lk\u0259 Prezidenti, c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin dilimizin m\u00fchafiz\u0259sin\u0259, h\u0259m\u00e7inin, onun inki\u015faf\u0131na g\u00f6st\u0259rdiyi y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 bu sah\u0259d\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n nailiyy\u0259tl\u0259rin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n fundamental faktor, mexanizm oldu. \u00d6lk\u0259 Prezidenti, c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n milli siyas\u0259tin m\u00fch\u00fcm strateji istiqam\u0259ti kimi Az\u0259rbaycan dilinin m\u00fchafiz\u0259si v\u0259 t\u0259bli\u011fi y\u00f6n\u00fcnd\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131lan fundamental t\u0259dbirl\u0259r milli ideologiyan\u0131n-az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sini, k\u00fctl\u0259vilik s\u0259viyy\u0259sinin daha da artmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirdi.<br>Bunlarla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti, c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin imzalad\u0131\u011f\u0131 F\u0259rman v\u0259 S\u0259r\u0259ncamlar milli dilimizin m\u00fchafiz\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259, onun inki\u015faf\u0131 y\u00f6n\u00fcnd\u0259 m\u00fch\u00fcm h\u00fcquqi substrat olmaqla yana\u015f\u0131, milli identikliyi d\u0259 g\u00fccl\u0259ndir\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli mexanizm oldu. B\u00fct\u00fcn bunlar onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, milli inki\u015faf\u0131n m\u0259n\u0259vi-ideoloji \u0259saslar\u0131n\u0131n&nbsp; t\u0259min olunmas\u0131, milli h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u0259 nail olunmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan neokonservativ s\u0259ciyy\u0259 da\u015f\u0131yan az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131n\u0131n se\u00e7imi \u0259n m\u0259qbul variant idi. \u015e\u00fcbh\u0259siz ki, \u00f6t\u0259n d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 ideoloji m\u00fcst\u0259vid\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n u\u011furlar bu q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 \u0259sas verir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yuxar\u0131da qeyd edil\u0259n fikirl\u0259ri, Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin bu k\u0259lam\u0131 il\u0259 tamamlamaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rdi: \u201cAz\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q \u00f6z milli m\u0259nsubiyy\u0259tini, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini qoruyub saxlamaq, eyni zamanda, onlar\u0131n \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259rl\u0259 sintezind\u0259n, inteqrasiyas\u0131ndan b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259k v\u0259 h\u0259r bir insan\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 dem\u0259kdir.\u201d<br><br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sabit Mehdiyev,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>YAP Beyl\u0259qan rayon t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7isi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, m\u00fcst\u0259qillikd\u0259n sonra, yeni c\u0259miyy\u0259t, el\u0259c\u0259 d\u0259, qeyri-formal milli d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesinin fonunda \u00f6lk\u0259mizin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran n\u00f6vb\u0259ti v\u0259zif\u0259 milli h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc t\u0259min ed\u0259c\u0259k fundamental m\u0259n\u0259vi faktor olan milli ideologiyan\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si, ondan milli siyas\u0259tin t\u0259rkib hiss\u0259si kimi s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 mexanizminin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si idi. Milli h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fck yarada bil\u0259c\u0259k ideologiya is\u0259, yaln\u0131z&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3859,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-5117","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas ideyas\u0131 v\u0259 amal\u0131d\u0131r - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas ideyas\u0131 v\u0259 amal\u0131d\u0131r - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"M\u0259lum oldu\u011fu kimi, m\u00fcst\u0259qillikd\u0259n sonra, yeni c\u0259miyy\u0259t, el\u0259c\u0259 d\u0259, qeyri-formal milli d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesinin fonunda \u00f6lk\u0259mizin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran n\u00f6vb\u0259ti v\u0259zif\u0259 milli h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc t\u0259min ed\u0259c\u0259k fundamental m\u0259n\u0259vi faktor olan milli ideologiyan\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si, ondan milli siyas\u0259tin t\u0259rkib hiss\u0259si kimi s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 mexanizminin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si idi. Milli h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fck yarada bil\u0259c\u0259k ideologiya is\u0259, yaln\u0131z...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=5117\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-09-30T05:52:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-30T05:52:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/auditoriya.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Sabit-MEHTIYEV.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"960\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=5117\",\"url\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=5117\",\"name\":\"Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas ideyas\u0131 v\u0259 amal\u0131d\u0131r - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-09-30T05:52:36+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-30T05:52:38+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/#\/schema\/person\/ac4ea1d12bf25b1e864c62335d7e0053\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=5117#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=5117\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=5117#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/auditoriya.az\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas ideyas\u0131 v\u0259 amal\u0131d\u0131r\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/#website\",\"url\":\"https:\/\/auditoriya.az\/\",\"name\":\"AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ\",\"description\":\"X\u0259b\u0259rl\u0259rin geni\u015f auditoriyas\u0131\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/#\/schema\/person\/ac4ea1d12bf25b1e864c62335d7e0053\",\"name\":\"admin\",\"sameAs\":[\"https:\/\/auditoriya.az\"],\"url\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas ideyas\u0131 v\u0259 amal\u0131d\u0131r - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas ideyas\u0131 v\u0259 amal\u0131d\u0131r - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","og_description":"M\u0259lum oldu\u011fu kimi, m\u00fcst\u0259qillikd\u0259n sonra, yeni c\u0259miyy\u0259t, el\u0259c\u0259 d\u0259, qeyri-formal milli d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesinin fonunda \u00f6lk\u0259mizin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran n\u00f6vb\u0259ti v\u0259zif\u0259 milli h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc t\u0259min ed\u0259c\u0259k fundamental m\u0259n\u0259vi faktor olan milli ideologiyan\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si, ondan milli siyas\u0259tin t\u0259rkib hiss\u0259si kimi s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 mexanizminin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si idi. Milli h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fck yarada bil\u0259c\u0259k ideologiya is\u0259, yaln\u0131z...","og_url":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=5117","og_site_name":"AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","article_published_time":"2026-09-30T05:52:36+00:00","article_modified_time":"2026-09-30T05:52:38+00:00","og_image":[{"width":1280,"height":960,"url":"https:\/\/auditoriya.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Sabit-MEHTIYEV.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=5117","url":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=5117","name":"Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas ideyas\u0131 v\u0259 amal\u0131d\u0131r - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","isPartOf":{"@id":"https:\/\/auditoriya.az\/#website"},"datePublished":"2026-09-30T05:52:36+00:00","dateModified":"2026-09-30T05:52:38+00:00","author":{"@id":"https:\/\/auditoriya.az\/#\/schema\/person\/ac4ea1d12bf25b1e864c62335d7e0053"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=5117#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/auditoriya.az\/?p=5117"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=5117#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/auditoriya.az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas ideyas\u0131 v\u0259 amal\u0131d\u0131r"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/auditoriya.az\/#website","url":"https:\/\/auditoriya.az\/","name":"AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","description":"X\u0259b\u0259rl\u0259rin geni\u015f auditoriyas\u0131","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/auditoriya.az\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/auditoriya.az\/#\/schema\/person\/ac4ea1d12bf25b1e864c62335d7e0053","name":"admin","sameAs":["https:\/\/auditoriya.az"],"url":"https:\/\/auditoriya.az\/?author=1"}]}},"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5117"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5117\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5118,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5117\/revisions\/5118"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3859"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}