{"id":4782,"date":"2026-08-08T08:29:23","date_gmt":"2026-08-08T08:29:23","guid":{"rendered":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=4782"},"modified":"2026-08-08T08:29:24","modified_gmt":"2026-08-08T08:29:24","slug":"vasinqtonda-ortaya-cixan-siyasi-m%c9%99nz%c9%99r%c9%99nin-arxasinda-uzun-ill%c9%99r-davam-ed%c9%99n-mur%c9%99kk%c9%99b-proses-dayanirdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=4782","title":{"rendered":"Va\u015finqtonda ortaya \u00e7\u0131xan siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259nin arxas\u0131nda uzun ill\u0259r davam ed\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b proses dayan\u0131rd\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u0259nubi Qafqaz\u0131n son onillikl\u0259rd\u0259ki siyasi tarixind\u0259 el\u0259 tarixl\u0259r var ki, onlar\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259ti yaln\u0131z ba\u015f verdiyi g\u00fcnl\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. 8 avqust 2025-ci il d\u0259 m\u0259hz bel\u0259 tarixl\u0259rd\u0259n biridir. Va\u015finqtonda ke\u00e7iril\u0259n \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli g\u00f6r\u00fc\u015f v\u0259 h\u0259min g\u00fcn \u0259ld\u0259 olunan raz\u0131la\u015fmalar Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 yeni s\u0259hif\u0259nin a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 regionun g\u0259l\u0259c\u0259k siyasi v\u0259 iqtisadi arxitekturas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni istiqam\u0259tl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu hadis\u0259d\u0259n bir il sonra \u0259sas sual art\u0131q Va\u015finqtonda n\u0259l\u0259rin ba\u015f verdiyi deyil. \u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259min siyasi irad\u0259nin C\u0259nubi Qafqaz\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 hans\u0131 t\u0259sirl\u0259ri g\u00f6st\u0259rdiyidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir il \u0259vv\u0259l m\u00fcnaqi\u015f\u0259 tarixinin uzun m\u00fcdd\u0259t formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 etimads\u0131zl\u0131q h\u0259l\u0259 d\u0259 regionun siyasi yadda\u015f\u0131nda ciddi yer tuturdu. Bu g\u00fcn is\u0259 g\u00fcnd\u0259min a\u011f\u0131rl\u0131q m\u0259rk\u0259zi t\u0259dric\u0259n d\u0259yi\u015fir. S\u0259rh\u0259dl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si, kommunikasiyalar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131, iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 regional n\u0259qliyyat imkanlar\u0131n\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6n plana \u00e7\u0131x\u0131r. Bu d\u0259yi\u015fiklik \u00f6z\u00fc-\u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 s\u00fclh prosesinin siyasi mahiyy\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm transformasiyan\u0131n ba\u015f verdiyini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2025-ci ilin avqustunda Va\u015finqtonda imzalanan Birg\u0259 B\u0259yannam\u0259 v\u0259 s\u00fclh sazi\u015finin raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u0259tninin paraflanmas\u0131 m\u0259hz bu transformasiyan\u0131n m\u00fch\u00fcm siyasi ifad\u0259si oldu. S\u0259n\u0259dl\u0259r Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 hans\u0131 prinsipl\u0259r \u0259sas\u0131nda qurulmas\u0131n\u0131n \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lakin bu n\u0259tic\u0259ni yaln\u0131z bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn m\u0259hsulu hesab etm\u0259k d\u00fczg\u00fcn olmazd\u0131. Va\u015finqtonda ortaya \u00e7\u0131xan siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259nin arxas\u0131nda uzun ill\u0259r davam ed\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b proses dayan\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Az\u0259rbaycan 2020-ci ild\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra qar\u015f\u0131s\u0131nda tamamil\u0259 yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259 a\u00e7\u0131ld\u0131. M\u00fcharib\u0259nin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 il\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259sinin yerini daha geni\u015f siyasi m\u0259qs\u0259dl\u0259r tutma\u011fa ba\u015flad\u0131. Az\u0259rbaycan\u0131n qar\u015f\u0131ya qoydu\u011fu \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n biri regionda davaml\u0131 s\u00fclh\u00fcn h\u00fcquqi \u0259saslar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu strategiyan\u0131n m\u00fch\u00fcm elementi 2022-ci ild\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f be\u015f prinsip oldu. Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 suverenliyin v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn tan\u0131nmas\u0131, \u0259razi iddialar\u0131ndan imtina, g\u00fcc t\u0259tbiqind\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259, s\u0259rh\u0259dl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 kommunikasiyalar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yana\u015fmalar sonrak\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n siyasi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sini formala\u015fd\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir il \u0259vv\u0259l Va\u015finqtonda ba\u015f ver\u0259nl\u0259r\u0259 bu bax\u0131mdan daha geni\u015f tarixi prosesin n\u0259tic\u0259si kimi baxmaq laz\u0131md\u0131r. Az\u0259rbaycan \u0259vv\u0259lc\u0259 h\u0259rbi m\u00fcst\u0259vid\u0259 yaranm\u0131\u015f reall\u0131\u011f\u0131n siyasi n\u0259tic\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi, daha sonra h\u0259min n\u0259tic\u0259l\u0259rin beyn\u0259lxalq h\u00fcquqi v\u0259 diplomatik m\u00fcst\u0259vid\u0259 t\u0259sbitin\u0259 nail olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu prosesin m\u00fch\u00fcm x\u00fcsusiyy\u0259ti ondan ibar\u0259tdir ki, s\u00fclh m\u0259s\u0259l\u0259si art\u0131q yaln\u0131z Bak\u0131 il\u0259 \u0130r\u0259van aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 qalm\u0131r. C\u0259nubi Qafqaz\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k iqtisadi potensial\u0131, beyn\u0259lxalq n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259ri v\u0259 qlobal g\u00fccl\u0259rin regiona m\u00fcnasib\u0259ti d\u0259 bu prosesin ayr\u0131lmaz hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">X\u00fcsusil\u0259 kommunikasiyalar\u0131n b\u0259rpas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin iqtisadi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fc ortaya qoyur. Az\u0259rbaycanla Nax\u00e7\u0131van aras\u0131nda Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n ba\u011flant\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 yaln\u0131z iki m\u0259nt\u0259q\u0259ni birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k n\u0259qliyyat layih\u0259si kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bilm\u0259z. Bu ba\u011flant\u0131 realla\u015fd\u0131\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259, \u015e\u0259rq-Q\u0259rb mar\u015frutlar\u0131n\u0131n imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndir\u0259, region \u00f6lk\u0259l\u0259rinin iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rini g\u00fccl\u0259ndir\u0259 v\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n beyn\u0259lxalq logistika sistemind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tini art\u0131ra bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu kontekstd\u0259 TRIPP layih\u0259sinin meydana \u00e7\u0131xmas\u0131 da x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. \u201cTrump Route for International Peace and Prosperity\u201d t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc s\u00fclh\u00fcn yaln\u0131z siyasi raz\u0131la\u015fmalar vasit\u0259sil\u0259 deyil, iqtisadi qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 maraqlar \u00fcz\u0259rind\u0259n d\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si ideyas\u0131n\u0131 \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tarix g\u00f6st\u0259rir ki, \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259si siyasi sabitliyin qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 stimul yarada bil\u0259r. \u018fg\u0259r region d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri a\u00e7\u0131lan yeni kommunikasiyalardan real iqtisadi fayda \u0259ld\u0259 ed\u0259rl\u0259rs\u0259, s\u00fclh\u00fcn qorunmas\u0131 onlar\u0131n milli maraqlar\u0131 bax\u0131m\u0131ndan da daha b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t qazanacaq.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Va\u015finqton prosesinin Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn dig\u0259r m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259si AB\u015e il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 yeni siyasi imkanlar\u0131n meydana \u00e7\u0131xmas\u0131d\u0131r. Strateji T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda Xartiyan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 raz\u0131la\u015fma Bak\u0131 il\u0259 Va\u015finqton aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259rin daha geni\u015f \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yarad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">907-ci d\u00fcz\u0259li\u015fin t\u0259tbiqinin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar da ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r bax\u0131m\u0131ndan diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n siyasi add\u0131mlardan biri oldu. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 Az\u0259rbaycan-AB\u015e m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin \u0259vv\u0259lki m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f ziddiyy\u0259tl\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 maraqlar \u0259sas\u0131nda yeni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q imkanlar\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Burada AB\u015e Prezidenti Donald Tramp\u0131n prosesd\u0259ki siyasi rolunu da ayr\u0131ca qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Va\u015finqton g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 \u0259ld\u0259 olunan raz\u0131la\u015fmalar\u0131n AB\u015e Prezidentinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 r\u0259smil\u0259\u015fdirilm\u0259si s\u00fclh prosesin\u0259 beyn\u0259lxalq siyasi \u00e7\u0259kisinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm idi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin Tramp\u0131n s\u00fclh t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rin\u0259 verdiyi y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t d\u0259 iki lider aras\u0131nda formala\u015fan siyasi dialoqun \u0259h\u0259miyy\u0259tini g\u00f6st\u0259rir. Bu dialoq yaln\u0131z bir g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259 m\u0259hdudla\u015fmayaraq sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 d\u0259 diplomatik t\u0259maslarla davam edib.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancaq Va\u015finqton prosesinin \u0259n m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259sini yaln\u0131z AB\u015e-Az\u0259rbaycan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 v\u0259 ya Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259 axtarmaq kifay\u0259t deyil. Bu hadis\u0259nin daha b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259ti C\u0259nubi Qafqaz\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k siyasi modelinin d\u0259yi\u015fm\u0259si ehtimal\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uzun m\u00fcdd\u0259t regionun siyasi g\u00fcnd\u0259liyini m\u00fcnaqi\u015f\u0259, i\u015f\u011fal, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 status m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirirdi. Yeni m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 is\u0259 ba\u015fqa anlay\u0131\u015flar \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r: s\u0259rh\u0259d, tranzit, investisiya, logistika, enerji, ticar\u0259t v\u0259 regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu, sad\u0259c\u0259 terminoloji d\u0259yi\u015fiklik deyil. Siyasi g\u00fcnd\u0259liyin d\u0259yi\u015fm\u0259si regionun inki\u015faf istiqam\u0259tinin d\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259si dem\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vqeyi bu yeni sistemd\u0259 x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259t\u0259layiqdir. \u00d6lk\u0259miz art\u0131q yaln\u0131z C\u0259nubi Qafqaz\u0131n siyasi prosesl\u0259rind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n d\u00f6vl\u0259t deyil, \u015e\u0259rql\u0259 Q\u0259rb aras\u0131nda m\u00fch\u00fcm n\u0259qliyyat v\u0259 enerji ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131nda \u0259sas aktorlardan biridir. Qaraba\u011f\u0131n reinteqrasiyas\u0131 v\u0259 b\u0259rpas\u0131, Z\u0259ng\u0259zur istiqam\u0259tind\u0259 kommunikasiya imkanlar\u0131, Orta D\u0259hlizin inki\u015faf\u0131 v\u0259 regional n\u0259qliyyat layih\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n geosiyasi \u00e7\u0259kisini daha da art\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu reall\u0131q s\u00fclh prosesin\u0259 d\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. \u00c7\u00fcnki iqtisadi bax\u0131mdan daha \u00e7ox inteqrasiya olunmu\u015f regionda qar\u015f\u0131durman\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 itkil\u0259r daha b\u00f6y\u00fck, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n g\u0259tirdiyi imkanlar is\u0259 daha geni\u015f olur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bununla bel\u0259, s\u00fclh prosesinin qar\u015f\u0131s\u0131nda h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n v\u0259zif\u0259l\u0259r dayan\u0131r. \u018fld\u0259 olunmu\u015f raz\u0131la\u015fmalar\u0131n praktiki n\u0259tic\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259si, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 etimad\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, s\u0259rh\u0259dl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259lli v\u0259 kommunikasiyalar\u0131n real \u015f\u0259kild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131 n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259nin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259ridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u00fclh\u00fcn davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131z siyasi s\u0259n\u0259dl\u0259rin m\u00f6vcudlu\u011fu il\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259 bilm\u0259z. Onun \u0259sl g\u00f6st\u0259ricisi g\u00fcnd\u0259lik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin nec\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259sidir. D\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259nm\u0259si, iqtisadi layih\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 insanlar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259raitd\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259 imkanlar\u0131n\u0131n artmas\u0131 s\u00fclh\u00fcn c\u0259miyy\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn real n\u0259tic\u0259l\u0259r yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Va\u015finqtondan ke\u00e7\u0259n bir il bu istiqam\u0259td\u0259 m\u00fch\u00fcm siyasi z\u0259min formala\u015fd\u0131r\u0131b. \u0130ndi \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259min z\u0259minin institusional v\u0259 iqtisadi mexanizml\u0259rl\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Az\u0259rbaycan\u0131n son ill\u0259rd\u0259ki siyas\u0259tinin m\u00fch\u00fcm x\u00fcsusiyy\u0259ti d\u0259 m\u0259hz bundan ibar\u0259tdir. \u00d6lk\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpas\u0131n\u0131 t\u0259min etdi, daha sonra regionda yeni siyasi reall\u0131\u011f\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131na nail olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 paralel \u015f\u0259kild\u0259 bu reall\u0131\u011f\u0131 s\u00fclh v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q g\u00fcnd\u0259liyi il\u0259 tamamlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu bax\u0131mdan 8 avqust 2025-ci il yaln\u0131z ke\u00e7mi\u015f m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin siyasi n\u0259tic\u0259l\u0259rinin m\u00fczakir\u0259 edildiyi tarix deyil. Bu tarix C\u0259nubi Qafqaz\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 dair f\u0259rqli t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcn beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirildiyi m\u0259rh\u0259l\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir il sonra regionun qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259sas se\u00e7im art\u0131q daha ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr: ke\u00e7mi\u015fin qar\u015f\u0131durma m\u0259ntiqini qorumaq v\u0259 ya yeni imkanlardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa \u0259saslanan regional sistem qurmaq.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi x\u0259tti ikinci istiqam\u0259t\u0259 y\u00f6n\u0259lib. Bu yana\u015fman\u0131n \u0259sas mahiyy\u0259ti ondan ibar\u0259tdir ki, m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra \u0259ld\u0259 olunan n\u0259tic\u0259 s\u00fclhl\u0259 tamamlanmal\u0131, s\u00fclh is\u0259 iqtisadi inki\u015faf v\u0259 regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn platformaya \u00e7evrilm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu g\u00fcn Va\u015finqtondan bir il sonra C\u0259nubi Qafqaz\u0131n siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259sind\u0259 \u0259n m\u00fch\u00fcm d\u0259yi\u015fiklik d\u0259 budur: regionun g\u0259l\u0259c\u0259yi art\u0131q yaln\u0131z ke\u00e7mi\u015f m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 deyil, s\u00fclhd\u0259n sonra yaranacaq imkanlarla m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu m\u0259rh\u0259l\u0259nin u\u011furu is\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f siyasi raz\u0131la\u015fmalar\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r ard\u0131c\u0131l h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259yind\u0259n as\u0131l\u0131 olacaq. \u018fg\u0259r s\u00fclh siyasi s\u0259n\u0259dd\u0259n real \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q mexanizmin\u0259 \u00e7evril\u0259rs\u0259, 8 avqust 2025-ci il yaln\u0131z tarixi bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn tarixi kimi deyil, C\u0259nubi Qafqazda yeni siyasi eran\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi yadda qalacaq.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Ceyhun M\u0259mm\u0259dov<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u0259nubi Qafqaz\u0131n son onillikl\u0259rd\u0259ki siyasi tarixind\u0259 el\u0259 tarixl\u0259r var ki, onlar\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259ti yaln\u0131z ba\u015f verdiyi g\u00fcnl\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. 8 avqust 2025-ci il d\u0259 m\u0259hz bel\u0259 tarixl\u0259rd\u0259n biridir. Va\u015finqtonda ke\u00e7iril\u0259n \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli g\u00f6r\u00fc\u015f v\u0259 h\u0259min g\u00fcn \u0259ld\u0259 olunan raz\u0131la\u015fmalar Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 yeni s\u0259hif\u0259nin a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 regionun g\u0259l\u0259c\u0259k siyasi v\u0259 iqtisadi arxitekturas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni istiqam\u0259tl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi. Bu&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3643,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-4782","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Va\u015finqtonda ortaya \u00e7\u0131xan siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259nin arxas\u0131nda uzun ill\u0259r davam ed\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b proses dayan\u0131rd\u0131 - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Va\u015finqtonda ortaya \u00e7\u0131xan siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259nin arxas\u0131nda uzun ill\u0259r davam ed\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b proses dayan\u0131rd\u0131 - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"C\u0259nubi Qafqaz\u0131n son onillikl\u0259rd\u0259ki siyasi tarixind\u0259 el\u0259 tarixl\u0259r var ki, onlar\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259ti yaln\u0131z ba\u015f verdiyi g\u00fcnl\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. 8 avqust 2025-ci il d\u0259 m\u0259hz bel\u0259 tarixl\u0259rd\u0259n biridir. Va\u015finqtonda ke\u00e7iril\u0259n \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli g\u00f6r\u00fc\u015f v\u0259 h\u0259min g\u00fcn \u0259ld\u0259 olunan raz\u0131la\u015fmalar Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 yeni s\u0259hif\u0259nin a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 regionun g\u0259l\u0259c\u0259k siyasi v\u0259 iqtisadi arxitekturas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni istiqam\u0259tl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi. Bu...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=4782\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-08-08T08:29:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-08-08T08:29:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/auditoriya.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Ceyhun-M\u0259mm\u0259dov.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2048\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1624\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=4782\",\"url\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=4782\",\"name\":\"Va\u015finqtonda ortaya \u00e7\u0131xan siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259nin arxas\u0131nda uzun ill\u0259r davam ed\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b proses dayan\u0131rd\u0131 - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-08-08T08:29:23+00:00\",\"dateModified\":\"2026-08-08T08:29:24+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/#\/schema\/person\/ac4ea1d12bf25b1e864c62335d7e0053\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=4782#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=4782\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=4782#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/auditoriya.az\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Va\u015finqtonda ortaya \u00e7\u0131xan siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259nin arxas\u0131nda uzun ill\u0259r davam ed\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b proses dayan\u0131rd\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/#website\",\"url\":\"https:\/\/auditoriya.az\/\",\"name\":\"AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ\",\"description\":\"X\u0259b\u0259rl\u0259rin geni\u015f auditoriyas\u0131\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/#\/schema\/person\/ac4ea1d12bf25b1e864c62335d7e0053\",\"name\":\"admin\",\"sameAs\":[\"https:\/\/auditoriya.az\"],\"url\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Va\u015finqtonda ortaya \u00e7\u0131xan siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259nin arxas\u0131nda uzun ill\u0259r davam ed\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b proses dayan\u0131rd\u0131 - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Va\u015finqtonda ortaya \u00e7\u0131xan siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259nin arxas\u0131nda uzun ill\u0259r davam ed\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b proses dayan\u0131rd\u0131 - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","og_description":"C\u0259nubi Qafqaz\u0131n son onillikl\u0259rd\u0259ki siyasi tarixind\u0259 el\u0259 tarixl\u0259r var ki, onlar\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259ti yaln\u0131z ba\u015f verdiyi g\u00fcnl\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. 8 avqust 2025-ci il d\u0259 m\u0259hz bel\u0259 tarixl\u0259rd\u0259n biridir. Va\u015finqtonda ke\u00e7iril\u0259n \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli g\u00f6r\u00fc\u015f v\u0259 h\u0259min g\u00fcn \u0259ld\u0259 olunan raz\u0131la\u015fmalar Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 yeni s\u0259hif\u0259nin a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 regionun g\u0259l\u0259c\u0259k siyasi v\u0259 iqtisadi arxitekturas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni istiqam\u0259tl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi. Bu...","og_url":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=4782","og_site_name":"AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","article_published_time":"2026-08-08T08:29:23+00:00","article_modified_time":"2026-08-08T08:29:24+00:00","og_image":[{"width":2048,"height":1624,"url":"https:\/\/auditoriya.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Ceyhun-M\u0259mm\u0259dov.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"6 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=4782","url":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=4782","name":"Va\u015finqtonda ortaya \u00e7\u0131xan siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259nin arxas\u0131nda uzun ill\u0259r davam ed\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b proses dayan\u0131rd\u0131 - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","isPartOf":{"@id":"https:\/\/auditoriya.az\/#website"},"datePublished":"2026-08-08T08:29:23+00:00","dateModified":"2026-08-08T08:29:24+00:00","author":{"@id":"https:\/\/auditoriya.az\/#\/schema\/person\/ac4ea1d12bf25b1e864c62335d7e0053"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=4782#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/auditoriya.az\/?p=4782"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=4782#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/auditoriya.az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Va\u015finqtonda ortaya \u00e7\u0131xan siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259nin arxas\u0131nda uzun ill\u0259r davam ed\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b proses dayan\u0131rd\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/auditoriya.az\/#website","url":"https:\/\/auditoriya.az\/","name":"AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","description":"X\u0259b\u0259rl\u0259rin geni\u015f auditoriyas\u0131","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/auditoriya.az\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/auditoriya.az\/#\/schema\/person\/ac4ea1d12bf25b1e864c62335d7e0053","name":"admin","sameAs":["https:\/\/auditoriya.az"],"url":"https:\/\/auditoriya.az\/?author=1"}]}},"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4782","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4782"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4782\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4783,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4782\/revisions\/4783"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3643"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4782"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4782"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4782"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}