{"id":2787,"date":"2025-02-26T10:04:51","date_gmt":"2025-02-26T10:04:51","guid":{"rendered":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2787"},"modified":"2025-02-26T10:04:59","modified_gmt":"2025-02-26T10:04:59","slug":"xocali-faci%c9%99si-soyqirim-siyas%c9%99ti-v%c9%99-beyn%c9%99lxalq-terror-%c9%99m%c9%99li","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2787","title":{"rendered":"Xocal\u0131 faci\u0259si: soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259ti v\u0259 beyn\u0259lxalq terror \u0259m\u0259li"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u201cXocal\u0131 faci\u0259si 200 il\u0259 yax\u0131n bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 erm\u0259ni \u015fovinist- mill\u0259t\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259tinin davam\u0131 v\u0259 \u0259n qanl\u0131 s\u0259hif\u0259sidir\u201d.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Heyd\u0259r \u018fliyev<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Erm\u0259nistan\u0131n sistemli zorak\u0131l\u0131q siyas\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259si olub. Xocal\u0131dak\u0131 m\u00fclki insanlar\u0131n m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 sad\u0259c\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n k\u00fctl\u0259vi m\u0259hvin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi. Beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa g\u00f6r\u0259 bel\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d anlay\u0131\u015f\u0131na uy\u011fundur v\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n bu c\u00fcr tan\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130lham \u018fliyev<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Son iki y\u00fcz ild\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlara v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq k\u00fctl\u0259vi v\u0259 m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 C\u0259nubi Qafqaza k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n erm\u0259nil\u0259r xarici havadarlar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 minl\u0259rl\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sini viran etmi\u015f, bir milyondan art\u0131q soyda\u015f\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 b\u0259\u015f\u0259ri cinay\u0259t olan&nbsp;soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259di tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 hesab\u0131na erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymaq v\u0259 sonradan m\u00fcxt\u0259lif yollarla onu geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 \u201cB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d yaratmaqdan ibar\u0259t olmu\u015fdur. 1826-1828-ci ill\u0259r Rusiya-\u0130ran, 1828-1829-cu ill\u0259r Rusiya-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259rind\u0259n d\u0259rhal sonra \u0130ran v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n 130 min\u0259 yax\u0131n erm\u0259ni \u0259sas\u0259n \u0130r\u0259van, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 Qaraba\u011f xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n \u0259razil\u0259rind\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min m\u00fcharib\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 359 m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndi da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, \u0259halisinin xeyli hiss\u0259si m\u0259hv edilmi\u015f v\u0259 torpaqlar\u0131ndan did\u0259rgin sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n sonra \u0130r\u0259van v\u0259 Nax\u00e7\u0131van xanl\u0131qlar\u0131 \u0259razisind\u0259 t\u0259\u015fkil edil\u0259n Erm\u0259ni vilay\u0259tind\u0259 m\u00f6vcud olan 1111 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259n c\u0259misi 62 k\u0259ndd\u0259 (erm\u0259ni kils\u0259l\u0259rinin \u0259traf\u0131nda) erm\u0259nil\u0259r ya\u015fay\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>Son iki y\u00fcz ild\u0259 indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar, deportasiya v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 onlar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 iki min\u0259 yax\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259ni bo\u015fald\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z \u0259z\u0259li torpaqlar\u0131ndan qovulmas\u0131 il\u0259 paralel erm\u0259nil\u0259rin onlar\u0131n yerind\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lma kampaniyas\u0131 XIX \u0259srin sonunda T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ba\u015f qald\u0131ran erm\u0259ni separatizminin yat\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra daha geni\u015f v\u00fcs\u0259t alm\u0131\u015fd\u0131r. 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 C\u0259nubi Qafqzda ya\u015fayan 1,3 milyon erm\u0259ninin 1 milyonu xaricd\u0259n g\u0259l\u0259n erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131 \u00f6z proqram\u0131nda d\u0259yi\u015fiklik ed\u0259r\u0259k, f\u0259aliyy\u0259tinin a\u011f\u0131rl\u0131q m\u0259rk\u0259zini C\u0259nubi Qafqaza ke\u00e7irmi\u015f, m\u00fcst\u0259qil erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259ti qurmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 terror\u00e7u silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Rusiyan\u0131n r\u0259smi dair\u0259l\u0259rinin erm\u0259nip\u0259r\u0259st m\u00f6vqeyind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131 \u0130r\u0259van, G\u0259nc\u0259 (Yelizavetpol) v\u0259 Tiflis quberniyalar\u0131nda Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri ya\u015fayan \u0259razil\u0259ri t\u0259mizl\u0259m\u0259k v\u0259 orada erm\u0259nil\u0259ri m\u0259skunla\u015fd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tmi\u015fdir. 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u0259vv\u0259lind\u0259 Rusiyada ba\u015f ver\u0259n i\u011fti\u015fa\u015flardan bir f\u00fcrs\u0259t kimi istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r \u0259vv\u0259lc\u0259 Bak\u0131da, sonra is\u0259 \u0130r\u0259vanda, Nax\u00e7\u0131vanda, G\u0259nc\u0259d\u0259, Qaraba\u011fda, Z\u0259ng\u0259zurda, Qazaxda v\u0259 Tiflisd\u0259 dinc az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tmi\u015fdir. Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri \u0130r\u0259van-Nax\u00e7\u0131van-Z\u0259ng\u0259zur-Qaraba\u011f istiqam\u0259tind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259rinin \u0259halisini q\u0131rmaqla, qovmaqla v\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259ri m\u0259skunla\u015fd\u0131rmaqla g\u0259l\u0259c\u0259k Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymaq ist\u0259yirdil\u0259r. Saylar\u0131 on min silahl\u0131dan art\u0131q olan erm\u0259ni birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 onun \u0259traf k\u0259ndl\u0259rind\u0259, E\u00e7mi\u0259dzin (\u00dc\u00e7kils\u0259) v\u0259 \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259zd\u0259, G\u0259nc\u0259 quberniyas\u0131n\u0131n Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131n\u0131n Gorus, Qapan v\u0259 Qarakils\u0259 (Sisyan) nahiy\u0259l\u0259rind\u0259, \u015eu\u015fa, Cavan\u015fir, C\u0259bray\u0131l, Qazax q\u0259zalar\u0131nda k\u00fctl\u0259vi soyq\u0131r\u0131m t\u00f6r\u0259tmi\u015f, 200-d\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndini viran qoymu\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 \u00e7evrilmi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti \u00e7ar Rusiyas\u0131nda m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin s\u00fcqut etdiyi, ke\u00e7mi\u015f imperiyan\u0131n d\u0259r\u0259b\u0259ylik v\u0259 anarxiya \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 1918-ci ild\u0259 daha geni\u015f v\u00fcs\u0259t alm\u0131\u015fd\u0131r. Bu d\u00f6vrd\u0259ki soyq\u0131r\u0131m\u0131 daha m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259 daha b\u00f6y\u00fck bir q\u0259ddarl\u0131q v\u0259 amans\u0131zl\u0131qla h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdi. T\u0259kc\u0259 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda Bak\u0131da, \u015eamax\u0131da, Qubada, Mu\u011fanda, L\u0259nk\u0259randa erm\u0259nil\u0259r 50 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015f, evl\u0259rini talan etmi\u015f, on minl\u0259rl\u0259 adam\u0131 \u00f6z yurd-yuvalar\u0131ndan did\u0259rgin salm\u0131\u015fd\u0131lar. Yaln\u0131z Bak\u0131da 30 min\u0259 yax\u0131n soyda\u015f\u0131m\u0131z x\u00fcsusi amans\u0131zl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, \u015eamax\u0131 q\u0259zas\u0131n\u0131n 58 k\u0259ndi da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, 7 min n\u0259f\u0259r\u0259d\u0259k adam, o c\u0259ml\u0259d\u0259n 1653 qad\u0131n v\u0259 965 u\u015faq \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, Quba q\u0259zas\u0131n\u0131n 122 m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndi yerl\u0259 yeksan edilmi\u015fdi. Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 150-d\u0259n \u00e7ox, Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda 115 Az\u0259rbaycan k\u0259ndi v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, \u0259haliy\u0259 cinsin\u0259 v\u0259 ya\u015f\u0131na f\u0259rq qoyulmadan q\u0259ddarcas\u0131na divan tutulmu\u015fdu. \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda 211, Qars vilay\u0259tind\u0259 92 Az\u0259rbaycan k\u0259ndi da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 talan edilmi\u015fdir. \u0130r\u0259van az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7oxsayl\u0131 m\u00fcraci\u0259tl\u0259rind\u0259n birind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 bu tarixi Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 onun \u00e7evr\u0259sind\u0259 88 k\u0259nd da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, 1920 ev yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, 132 min az\u0259rbaycanl\u0131 m\u0259hv edilmi\u015fdir. Erm\u0259ni c\u0259za d\u0259st\u0259l\u0259rinin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri v\u0259h\u015filikl\u0259r, da\u015fnak hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 y\u00fcr\u00fcd\u00fcl\u0259n \u201ct\u00fcrks\u00fcz Erm\u0259nistan\u201d siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halisinin say\u0131 1916-c\u0131 ild\u0259 375 min n\u0259f\u0259rd\u0259n 1922-ci ild\u0259 c\u0259misi 70 min n\u0259f\u0259r\u0259 enmi\u015fdir. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131n v\u0259 geni\u015f miqyasl\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259l\u0259rin apar\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri qar\u015f\u0131lar\u0131na qoydu\u011fu m\u0259qs\u0259d\u0259 \u0259sas\u0259n nail olmu\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eovinist ruhlu erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 cinay\u0259tl\u0259rinin c\u0259zas\u0131z qalmas\u0131, bu cinay\u0259tl\u0259r\u0259 he\u00e7 bir siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259tin verilm\u0259m\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar onlara qar\u015f\u0131 yeridil\u0259n antihumanist siyas\u0259tl\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fmi\u015fl\u0259r. Erm\u0259nistan SSR \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n taleyi bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f, r\u00fcsvay\u00e7\u0131 siyas\u0259tin \u0259yani t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. \u201cS\u00fcr\u00fcn\u0259n\u201d deportasiyalar, habel\u0259 1948-1953 v\u0259 1988-1989-cu ill\u0259rin zorak\u0131 deportasiyalar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan SSR-d\u0259n yar\u0131m milyona yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 qovulmu\u015f, onlar\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259mlak\u0131 talan edilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti qurulduqdan sonra f\u00f6vq\u0259lad\u0259 istintaq komissiyas\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin xalq\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tirdikl\u0259ri m\u00fcsib\u0259tl\u0259r \u015fahid ifad\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 h\u0259r il mart\u0131n 31-ni mat\u0259m g\u00fcn\u00fc kimi qeyd etm\u0259k q\u0259rara al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259si 1919-cu v\u0259 1920-ci il mart\u0131n 31-d\u0259 mat\u0259m kimi qeyd edilmi\u015fdi. 1920-ci ild\u0259n sonra Erm\u0259nistanda az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 deportasiya siyas\u0259ti \u201cdostluq\u201d v\u0259 \u201cbeyn\u0259lmil\u0259l\u00e7ilik\u201d p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda davam etdirilmi\u015fdir. 1930-1937-ci ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130ranla s\u0259rh\u0259d boyunda ya\u015fayan 50 min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 repressiyaya m\u0259ruz qalaraq h\u0259bs edilmi\u015f, Qazax\u0131stan v\u0259 Sibir \u00e7\u00f6ll\u0259rin\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>1947-ci il dekabr\u0131n 23-d\u0259 SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin \u201cErm\u0259nistan SSR-d\u0259 kolxoz\u00e7u v\u0259 dig\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Az\u0259rbaycan SSR-in K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda\u201d q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan \u0259n m\u00fcnbit \u0259razil\u0259rd\u0259n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 \u0130r\u0259van v\u0259 onun \u0259traf rayonlar\u0131ndan 150 min\u0259 yax\u0131n \u0259hali deportasiyaya m\u0259ruz qalaraq Az\u0259rbaycan\u0131n aran rayonlar\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. K\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n \u0259halinin t\u0259qrib\u0259n yar\u0131s\u0131 iqlim \u015f\u0259raitin\u0259 uy\u011funla\u015fmayaraq t\u0259l\u0259f olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>1988-ci ild\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 q\u0259r\u0259zli m\u00f6vqeyind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tini anneksiya etm\u0259y\u0259 c\u0259hd g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, Erm\u0259nistan SSR Ali Soveti sessiyas\u0131n\u0131n m\u0259xfi g\u00f6st\u0259ri\u015fin\u0259 \u0259sas\u0259n, 1988-ci il noyabr\u0131n 22-d\u0259n 28-d\u0259k m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 soyda\u015flar\u0131m\u0131z ya\u015fayan 22 rayonda 170 tam v\u0259 94 qar\u0131\u015f\u0131q (erm\u0259nil\u0259rl\u0259) ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lardan t\u0259mizl\u0259nmi\u015f, n\u0259tic\u0259d\u0259 200 mind\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 18 min m\u00fcs\u0259lman k\u00fcrd, min n\u0259f\u0259r rusdilli \u0259hali Az\u0259rbaycana p\u0259nah g\u0259tirmi\u015fdir. H\u0259min vaxt 216 az\u0259rbaycanl\u0131 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, minl\u0259rl\u0259 qad\u0131n, u\u015faq v\u0259 qoca b\u0259d\u0259n x\u0259sar\u0259ti alm\u0131\u015f, on minl\u0259rl\u0259 ail\u0259nin \u0259mlak\u0131 qar\u0259t olunmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u0259kc\u0259 fiziki soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259tini deyil, onlar\u0131 tarixi-etnik torpaqlar\u0131ndan t\u0259mizl\u0259dikd\u0259n sonra m\u0259n\u0259vi soyq\u0131r\u0131m \u2013 t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li toponiml\u0259ri erm\u0259nil\u0259\u015fdirm\u0259k aksiyas\u0131n\u0131 da h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir. Son vaxtlara q\u0259d\u0259r m\u00f6vcud olan t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li toponiml\u0259rin ham\u0131s\u0131 d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f v\u0259 yaxud soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 k\u0259ndl\u0259r \u00f6l\u00fc zonaya \u00e7evril\u0259r\u0259k, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin siyah\u0131s\u0131ndan silinmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Monoetnik Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti yaratma\u011fa nail olan Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rl\u0259ri onu d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u0259rbi-s\u0259naye potensial\u0131ndan qidalanaraq \u0259halisinin 30 faizini az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259\u015fkil ed\u0259n ke\u00e7mi\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tini, habel\u0259, 7 \u0259traf rayonu (La\u00e7\u0131n, K\u0259lb\u0259c\u0259r, Qubadl\u0131, Z\u0259ngilan, C\u0259bray\u0131l, A\u011fdam v\u0259 F\u00fczuli rayonlar\u0131n\u0131) i\u015f\u011fal edib xarabazara \u00e7evirmi\u015f, \u0259halini soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qoymu\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n 12 rayonunu i\u015f\u011fal etmi\u015f (\u0259razisinin 20 faizi, yaxud 1\/5 hiss\u0259sini), 20 min\u0259 yax\u0131n Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f, 4 min\u0259 yax\u0131n \u0259halini girov g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r ki, onlar\u0131n da \u0259ks\u0259riyy\u0259ti u\u015faqlar, qad\u0131nlar v\u0259 qocalar t\u0259\u015fkil edirl\u0259r. \u0130\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 4 mind\u0259n \u00e7ox s\u0259naye v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 obyekti, 724 \u015f\u0259h\u0259r, k\u0259nd v\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259 qar\u0259t edilmi\u015f, \u00fcmumi sah\u0259si 6 milyon kv. metr olan 180 mind\u0259n art\u0131q m\u0259nzil v\u0259 \u015f\u0259xsi ev, min\u0259 yax\u0131n t\u0259lim t\u0259rbiy\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259si, 3 min\u0259 yax\u0131n m\u0259d\u0259ni-maarif oca\u011f\u0131, 700-d\u0259n art\u0131q tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259si erm\u0259ni vandallar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259hay\u0259t, Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 Xocal\u0131da t\u00f6r\u0259dilmi\u015f soyq\u0131r\u0131m akt\u0131 \u00f6z miqyas\u0131 etibaril\u0259 Xat\u0131n, Lidisa, Sonqmi v\u0259 Srebrenitsa il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 oluna bil\u0259r. Az\u0259rbaycan\u0131n ke\u00e7mi\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin m\u00fclki \u0259halisi 1992-ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n k\u00fctl\u0259vi soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 olan bu soyq\u0131r\u0131m akt\u0131nda Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublika\u00acs\u0131n\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259ki erm\u0259ni terror\u00e7u birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin Xank\u0259ndind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsi heyy\u0259tinin v\u0259 h\u0259rbi texnikas\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini i\u015f\u011fal ed\u0259r\u0259k az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r. Bu b\u0259\u015f\u0259ri cinay\u0259td\u0259 mayor Seyran Ohanyan\u0131n (Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n ke\u00e7mi\u015f m\u00fcdafi\u0259 naziri) komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 366-c\u0131 alay\u0131n 2-ci batalyonu, Yevgeni Nabokixinin komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 3-c\u00fc batalyonu, 1 sayl\u0131 batalyonun q\u0259rargah r\u0259isi Valeriy \u00c7it\u00e7iyan v\u0259 alayda xidm\u0259t ed\u0259n 50 n\u0259f\u0259rd\u0259n art\u0131q erm\u0259ni zabiti i\u015ftirak etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 613 n\u0259f\u0259r h\u0259lak olmu\u015f, (o c\u00fcml\u0259d\u0259n 106 qad\u0131n, 63 u\u015faq) 478 n\u0259f\u0259r \u0259lil olmu\u015f, 1275 n\u0259f\u0259r erm\u0259ni \u0259sirliyinin b\u00fct\u00fcn d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259rind\u0259n ke\u00e7mi\u015f, 8 ail\u0259 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 m\u0259hv edilmi\u015f, 56 n\u0259f\u0259r x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla diri-diri yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, 150 n\u0259f\u0259r is\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. \u015e\u0259h\u0259rin \u00f6z\u00fc is\u0259 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silinmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq terror akt\u0131d\u0131r. Bu m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil cinay\u0259t \u0259m\u0259lind\u0259 beyn\u0259lxalq terror\u00e7uluq \u00fc\u00e7\u00fcn xarakterik olan b\u00fct\u00fcn \u0259lam\u0259tl\u0259r vard\u0131r. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, o, siyasi m\u0259qs\u0259d da\u015f\u0131y\u0131r v\u0259 prosesd\u0259 eyni vaxtda 3 t\u0259r\u0259f i\u015ftirak edir. Terrorun icra\u00e7\u0131lar\u0131, qurbanlar\u0131 v\u0259 sa\u011f qalm\u0131\u015f insanlar. Bu halda h\u0259d\u0259f qismind\u0259, n\u0259 q\u0259d\u0259r paradoksal s\u0259sl\u0259ns\u0259 d\u0259, h\u0259lak olmu\u015flar deyil, sa\u011f qalanlar se\u00e7ilir. \u00d6l\u0259nl\u0259rin say\u0131 \u00e7ox olduqca, sa\u011f qalanlara t\u0259sirin miqyas\u0131 artm\u0131\u015f olur, total qorxu v\u0259 vahim\u0259 effekti yarad\u0131l\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 siyasi m\u0259qs\u0259din realla\u015fmas\u0131-\u0259razi i\u015f\u011fal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn unikal imkanlar t\u0259min edilir. Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n erm\u0259ni terror birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rind\u0259n birinin r\u0259hb\u0259ri olmu\u015f Serj Sarkisyan\u0131n (Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n sabiq prezidenti) etiraflar\u0131 da yuxar\u0131da s\u0259sl\u0259n\u0259n fikirl\u0259ri t\u0259sdiql\u0259yir: \u201cXocal\u0131dan \u00f6nc\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar g\u00fcman edirdil\u0259r ki, biz onlarla zarafat edirik v\u0259 hesab edirdil\u0259r ki, erm\u0259nil\u0259r m\u00fclki \u0259haliy\u0259 \u0259l qald\u0131rma\u011fa qadir olmayan insanlard\u0131r. Biz is\u0259 bunun \u0259ksini s\u00fcbut etm\u0259yi bacard\u0131q. Ba\u015f ver\u0259nl\u0259r d\u0259 m\u0259hz bunlardan ibar\u0259tdir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Xocal\u0131da terror metodlarla h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n soyq\u0131r\u0131m hadis\u0259si beyn\u0259lxalq reaksiyaya s\u0259b\u0259b oldu. \u201cQaraba\u011f t\u0259p\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259n\u0259n c\u0259s\u0259dl\u0259r\u201d -, B\u00f6y\u00fck Britaniyadan olan jurnalist Anatol Levenin reportaj\u0131 bel\u0259 adlan\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 AB\u015e \u201cilin \u0259n b\u00f6y\u00fck faci\u0259si\u201d adland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Rusiyan\u0131n \u00abG\u00fcn\u00bb (Den\u011f) q\u0259zetinin 1992-ci il 10-16 may tarixli 19-cu n\u00f6mr\u0259sind\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015f \u201cX\u0259yan\u0259tin qiym\u0259ti\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 yaz\u0131da haql\u0131 olaraq qeyd olunurdu ki, \u201cniy\u0259 \u201cQaraba\u011f xalq\u0131\u201dn\u0131n dostlar\u0131 olan Starovoytova, Nuykin, Bonner, Lebed v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 kimi siyasi muzdurlar Sumqay\u0131tda h\u0259lak olmu\u015f 27 erm\u0259niy\u0259 g\u00f6r\u0259 g\u00f6z ya\u015flar\u0131 ax\u0131d\u0131rlar, lakin bir d\u0259f\u0259 d\u0259 olsun Xocal\u0131n\u0131 xat\u0131rlam\u0131rlar? Qar\u0131nlar\u0131 y\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f hamil\u0259 qad\u0131nlar, ba\u015flar\u0131n\u0131n d\u0259risi soyulmu\u015f qocalar, g\u00f6zl\u0259ri \u00e7\u0131xar\u0131laraq g\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015f u\u015faqlar-m\u0259g\u0259r bu, fa\u015fizm deyildir?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Beyn\u0259lxalq h\u00fcquqi-normativ s\u0259n\u0259dl\u0259r Xocal\u0131 q\u0259tlam\u0131n\u0131&nbsp; soyq\u0131r\u0131m cinay\u0259ti kimi t\u00f6vsir etm\u0259y\u0259 \u0259sas verir. Bu bax\u0131mdan \u201cSoyq\u0131r\u0131m cinay\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda Konvensiya\u201d, \u201cBeyn\u0259lxalq N\u00fcrnberq H\u0259rbi Tribunal\u0131n\u0131n Nizamnam\u0259si\u201d, \u201cBeyn\u0259lxalq Cinay\u0259t Tribunal\u0131n\u0131n Yuqoslaviya \u00fczr\u0259 Nizamnam\u0259si\u201d, \u201cBeyn\u0259lxalq Cinay\u0259t Tribunal\u0131n\u0131n Ruanda \u00fczr\u0259 Nizamnam\u0259si\u201d, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259si, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d 26 mart 1998-ci il tarixli f\u0259rman\u0131 v\u0259 dig\u0259r s\u0259n\u0259dl\u0259r olduqca \u0259h\u0259miyy\u0259tli h\u00fcquqi baza rolunu oynay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n soyq\u0131r\u0131m v\u0259 terror siyas\u0259tinin, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Xocal\u0131 haqq\u0131nda h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131, bu faci\u0259nin xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 akt\u0131 kimi tan\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti b\u00fct\u00fcn z\u0259ruri add\u0131mlar\u0131 at\u0131r. Bu sah\u0259d\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc f\u0259aliyy\u0259t \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycanda siyasi hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131dandan sonra ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r. Ulu \u00d6nd\u0259r \u201c1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistan SSR \u0259razisind\u0259ki tarixi-etnik torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 deportasiyas\u0131 haqq\u0131nda\u201d 18 dekabr 1997-ci il, \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d 26 mart 1998-ci il tarixli f\u0259rmanlar imzalam\u0131\u015f, Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131na siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t vermi\u015f, fevral\u0131n 26-s\u0131n\u0131 Xocal\u0131 Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc elan etmi\u015fdir. Haqq s\u0259simizin d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 tan\u0131d\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6t\u0259n ill\u0259r \u0259rzind\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. Xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 erm\u0259ni t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131n\u0131n b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda do\u011fru-d\u00fcr\u00fcst informasiyan\u0131n yay\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin, \u00f6lk\u0259mizinin Birinci vitse-prezidenti Mehriban xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n v\u0259 \u201cXocal\u0131ya \u0259dal\u0259t\u201d beyn\u0259lxalq kampaniyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 Leyla xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin prioritet x\u0259ttidir. Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla \u018fliyevan\u0131n \u201cXocal\u0131ya \u0259dal\u0259t\u201d kampaniyas\u0131 Xocal\u0131 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rini d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011f\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131na m\u0259qs\u0259d qoymu\u015fdur v\u0259 ciddi n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 olunmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n d\u00fcnya miqyas\u0131nda tan\u0131d\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 apar\u0131lan bu sistemli i\u015fin n\u0259tic\u0259sidir ki, \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 Parlament \u0130ttifaq\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 17 \u00f6lk\u0259si, AB\u015e-\u0131n 24 \u015ftat\u0131n\u0131n icra v\u0259 qanunvericilik orqanlar\u0131 Xocal\u0131 faci\u0259sini q\u0259tliam kimi qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259r\u0259k q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 pisl\u0259mi\u015fdir. Avropa \u0130nsan Haqlar\u0131 M\u0259hk\u0259m\u0259si 2010-cu il 22 aprel tarixli q\u0259rar\u0131nda Xocal\u0131n\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t m\u00fclki \u0259halisinin q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259sinin \u201cm\u00fcharib\u0259 cinay\u0259tl\u0259ri v\u0259 ya insanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 cinay\u0259tl\u0259r kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259n x\u00fcsusil\u0259 a\u011f\u0131r \u0259m\u0259ll\u0259r\u201d oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdiyi Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 Ba\u011fan\u0131s Ayr\u0131m, Qarada\u011fl\u0131, A\u011fdaban v\u0259 Ba\u015fl\u0131bel q\u0259tliamlar\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n 20 faiz\u0259 q\u0259d\u0259ri i\u015f\u011fal edildi, 20 min v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z q\u0259tl\u0259 yetirildi, 50 min n\u0259f\u0259rd\u0259n art\u0131q adam yaraland\u0131 v\u0259 \u0259lil oldu. Az\u0259rbaycan b\u00f6y\u00fck humanitar f\u0259lak\u0259tl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131na h\u00fcquqi qiym\u0259t verilm\u0259li v\u0259 bu d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259ni t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259r \u00f6z layiqli c\u0259zalar\u0131n\u0131 almal\u0131d\u0131rlar.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Bu il sivil b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 cinay\u0259t olan Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 33-cu ild\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr. 30 ildir ki, Xocal\u0131 \u015f\u0259hidl\u0259rinin \u0259ziz xatir\u0259si \u00f6lk\u0259mizd\u0259 v\u0259 onun h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259narda b\u00f6y\u00fck ehtiramla yad edilir. D\u00fcnya Xocal\u0131 q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 haqq\u0131nda \u0259sl h\u0259qiq\u0259ti bilm\u0259li, ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259lidir ki, XX \u0259srin sonunda b\u00fct\u00fcn sivil b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin g\u00f6z\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda t\u00f6r\u0259dilmi\u015f bu v\u0259h\u015filiy\u0259 laqeydlik, y\u00fczl\u0259rl\u0259 dinc insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 t\u0259qsirkar olanlar\u0131n c\u0259zaland\u0131r\u0131lmamas\u0131 bel\u0259 faci\u0259l\u0259rin planetin h\u0259r bir n\u00f6qt\u0259sind\u0259 t\u0259krarlanmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 33-cu ild\u00f6n\u00fcm\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir daha \u201cXocaliya \u0259dal\u0259t\u201d \u015f\u00fcar\u0131n\u0131 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirir v\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 haql\u0131 t\u0259l\u0259bl\u0259rimizi ifad\u0259 edirik:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; 1948-ci il 9 dekabr tarixli BMT-nin \u201cSoyq\u0131r\u0131m cinay\u0259tl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d haqq\u0131nda Konvenisyas\u0131n\u0131n 2-ci madd\u0259sini \u0259sas tutaraq d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq qurumlar\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259ti bu qeyri-insan\u0131, q\u0259ddar cinay\u0259ti&nbsp; pisl\u0259m\u0259li, habel\u0259 Erm\u0259nistan Silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u0259lehin\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f bu qanl\u0131 aksiyaya m\u00fcvafiq h\u00fcquqi v\u0259 siyasi qiym\u0259t verm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 \u0259sir v\u0259 itgin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, taleyi bu g\u00fcn\u0259 kimi d\u0259 m\u0259lum olmayan 4 min n\u0259f\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131zla ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatland\u0131rman\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn BMT, d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 institutlar\u0131 v\u0259 bu i\u015fl\u0259 birba\u015fa m\u0259\u015f\u011ful olan Beyn\u0259lxalq Q\u0131rm\u0131z\u0131 Xa\u00e7 C\u0259miyy\u0259ti Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 lazimi t\u0259zyiql\u0259r g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya ictimaiyy\u0259ti, \u0259laq\u0259dar beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar Xocal\u0131da t\u00f6r\u0259dilmi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131 akt\u0131na adekvat reaksiya verm\u0259li, bu cinay\u0259t soyq\u0131r\u0131m\u0131 kimi tan\u0131nmal\u0131, onun sifari\u015f\u00e7il\u0259ri, icra\u00e7\u0131lar\u0131 \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259sin\u0259 c\u0259lb olunmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonda onu da x\u00fcsusi olaraq qeyd ed\u0259k ki, Xocal\u0131 canil\u0259rinin c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fl\u0131 m\u00fchit formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Bu reall\u0131q a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 amill\u0259rl\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259nir:<\/p>\n\n\n\n<p>Birincisi, m\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda yenilm\u0259z ordumuz V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 tarixi z\u0259f\u0259r\u0259 imza atm\u0131\u015f v\u0259 Xocal\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n qisas\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130\u015f\u011fal alt\u0131nda olmu\u015f b\u00fct\u00fcn torpaqlar\u0131m\u0131z, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Xocal\u0131 azadd\u0131r. Art\u0131q bir s\u0131ra Xocal\u0131 qatill\u0259ri Bak\u0131da \u0259dal\u0259t m\u0259hk\u0259m\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Qalib d\u00f6vl\u0259t olaraq Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n \u0259sas erm\u0259ni h\u0259rbi canil\u0259rinin-Robert K\u00f6\u00e7\u0259ryan v\u0259 Serj Sarkisyan beyn\u0259lxalq h\u0259rbi tribunal qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fchakim\u0259 olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259sir imkanlar\u0131m\u0131z xeyli artm\u0131\u015fd\u0131r. Art\u0131q Az\u0259rbaycan\u0131n h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131 adlar\u0131 qeyd olunan v\u0259 dig\u0259r h\u0259rbi canil\u0259tin istintaqa c\u0259lb olunmas\u0131 laz\u0131mi h\u00fcquqi h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r\u0259 ke\u00e7mi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kincisi, Erm\u0259nistanda Pa\u015finyan h\u00f6kum\u0259ti adlar\u0131 xat\u0131rlad\u0131lan h\u0259rbi canil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 dig\u0259r ittihamlar \u00fczr\u0259 cinay\u0259t i\u015fi a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. Bu h\u0259rbi canil\u0259rin Erm\u0259nistanda h\u0259bs olunaca\u011f\u0131 s\u0131rf zaman m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Postm\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn yeni reall\u0131qlar\u0131 fonunda, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda etimad m\u00fchitinin yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan k\u00f6vr\u0259k add\u0131mlar\u0131n yeni keyfiyy\u0259t hal\u0131na ke\u00e7\u0259c\u0259yi perspektivind\u0259 Xocal\u0131 qatill\u0259rinin h\u0259r birinin Az\u0259rbaycana t\u0259hvil verilm\u0259si v\u0259 \u0259dal\u0259t m\u0259hk\u0259m\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda qanunun s\u0259rt dili il\u0259 m\u00fchakim\u0259 olunmas\u0131 real m\u0259zmun k\u0259sb ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcn\u00fcc\u00fc, Az\u0259rbaycan-Rusiya m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin m\u00fctt\u0259fiqlik s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lm\u0259sinin m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si olaraq Xocal\u0131 qatill\u0259rinin c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 imkanlar p\u0259nc\u0259r\u0259si a\u00e7\u0131la bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Elman N\u0259sirov,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Milli M\u0259clisin deputat\u0131,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131n\u0131n Siyasi Ara\u015fd\u0131rmalar \u0130nstitutunun direktoru,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>siyasi elml\u0259r doktoru, professor<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cXocal\u0131 faci\u0259si 200 il\u0259 yax\u0131n bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 erm\u0259ni \u015fovinist- mill\u0259t\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259tinin davam\u0131 v\u0259 \u0259n qanl\u0131 s\u0259hif\u0259sidir\u201d.&nbsp; Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri Erm\u0259nistan\u0131n sistemli zorak\u0131l\u0131q siyas\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259si olub. Xocal\u0131dak\u0131 m\u00fclki insanlar\u0131n m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 sad\u0259c\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n k\u00fctl\u0259vi m\u0259hvin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi. Beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2788,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-2787","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Xocal\u0131 faci\u0259si: soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259ti v\u0259 beyn\u0259lxalq terror \u0259m\u0259li - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Xocal\u0131 faci\u0259si: soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259ti v\u0259 beyn\u0259lxalq terror \u0259m\u0259li - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u201cXocal\u0131 faci\u0259si 200 il\u0259 yax\u0131n bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 erm\u0259ni \u015fovinist- mill\u0259t\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259tinin davam\u0131 v\u0259 \u0259n qanl\u0131 s\u0259hif\u0259sidir\u201d.&nbsp; Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri Erm\u0259nistan\u0131n sistemli zorak\u0131l\u0131q siyas\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259si olub. Xocal\u0131dak\u0131 m\u00fclki insanlar\u0131n m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 sad\u0259c\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n k\u00fctl\u0259vi m\u0259hvin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi. Beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2787\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-02-26T10:04:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-02-26T10:04:59+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/auditoriya.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Elman-N\u0259sirov.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"360\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"257\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2787\",\"url\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2787\",\"name\":\"Xocal\u0131 faci\u0259si: soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259ti v\u0259 beyn\u0259lxalq terror \u0259m\u0259li - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-02-26T10:04:51+00:00\",\"dateModified\":\"2025-02-26T10:04:59+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/#\/schema\/person\/ac4ea1d12bf25b1e864c62335d7e0053\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2787#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2787\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2787#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/auditoriya.az\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Xocal\u0131 faci\u0259si: soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259ti v\u0259 beyn\u0259lxalq terror \u0259m\u0259li\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/#website\",\"url\":\"https:\/\/auditoriya.az\/\",\"name\":\"AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ\",\"description\":\"X\u0259b\u0259rl\u0259rin geni\u015f auditoriyas\u0131\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/#\/schema\/person\/ac4ea1d12bf25b1e864c62335d7e0053\",\"name\":\"admin\",\"sameAs\":[\"https:\/\/auditoriya.az\"],\"url\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Xocal\u0131 faci\u0259si: soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259ti v\u0259 beyn\u0259lxalq terror \u0259m\u0259li - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Xocal\u0131 faci\u0259si: soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259ti v\u0259 beyn\u0259lxalq terror \u0259m\u0259li - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","og_description":"\u201cXocal\u0131 faci\u0259si 200 il\u0259 yax\u0131n bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 erm\u0259ni \u015fovinist- mill\u0259t\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259tinin davam\u0131 v\u0259 \u0259n qanl\u0131 s\u0259hif\u0259sidir\u201d.&nbsp; Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri Erm\u0259nistan\u0131n sistemli zorak\u0131l\u0131q siyas\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259si olub. Xocal\u0131dak\u0131 m\u00fclki insanlar\u0131n m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 sad\u0259c\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n k\u00fctl\u0259vi m\u0259hvin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi. Beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa...","og_url":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2787","og_site_name":"AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","article_published_time":"2025-02-26T10:04:51+00:00","article_modified_time":"2025-02-26T10:04:59+00:00","og_image":[{"width":360,"height":257,"url":"https:\/\/auditoriya.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Elman-N\u0259sirov.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2787","url":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2787","name":"Xocal\u0131 faci\u0259si: soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259ti v\u0259 beyn\u0259lxalq terror \u0259m\u0259li - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","isPartOf":{"@id":"https:\/\/auditoriya.az\/#website"},"datePublished":"2025-02-26T10:04:51+00:00","dateModified":"2025-02-26T10:04:59+00:00","author":{"@id":"https:\/\/auditoriya.az\/#\/schema\/person\/ac4ea1d12bf25b1e864c62335d7e0053"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2787#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/auditoriya.az\/?p=2787"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2787#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/auditoriya.az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Xocal\u0131 faci\u0259si: soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259ti v\u0259 beyn\u0259lxalq terror \u0259m\u0259li"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/auditoriya.az\/#website","url":"https:\/\/auditoriya.az\/","name":"AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","description":"X\u0259b\u0259rl\u0259rin geni\u015f auditoriyas\u0131","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/auditoriya.az\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/auditoriya.az\/#\/schema\/person\/ac4ea1d12bf25b1e864c62335d7e0053","name":"admin","sameAs":["https:\/\/auditoriya.az"],"url":"https:\/\/auditoriya.az\/?author=1"}]}},"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2787","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2787"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2787\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2789,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2787\/revisions\/2789"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2788"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2787"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2787"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2787"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}