{"id":2642,"date":"2025-01-20T09:23:38","date_gmt":"2025-01-20T09:23:38","guid":{"rendered":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2642"},"modified":"2025-01-20T09:23:44","modified_gmt":"2025-01-20T09:23:44","slug":"20-yanvar-q%c9%99hr%c9%99manliq-v%c9%99-faci%c9%99-tariximiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2642","title":{"rendered":"20 YANVAR: Q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 faci\u0259 tariximiz"},"content":{"rendered":"\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n minillikl\u0259rl\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259n z\u0259ngin v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli tarixind\u0259 h\u0259m q\u0259hr\u0259manl\u0131q, h\u0259m d\u0259 faci\u0259 s\u0259hif\u0259l\u0259ri bir-birini \u0259v\u0259z edib, n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 qan yadda\u015f\u0131 v\u0259 genl\u0259rl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Tariximizin 20 Yanvar s\u0259hif\u0259sinin unikall\u0131\u011f\u0131 is\u0259 ondad\u0131r ki, o eyni vaxtda h\u0259m faci\u0259, h\u0259m d\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131q n\u00fcmun\u0259sidir.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131da m\u0259qs\u0259dimiz h\u0259r iki anlam\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rin\u0259 35 illik zaman k\u0259siyind\u0259n n\u0259z\u0259r yetirib, bir s\u0131ra narahatedici suallara cavab axtarmaqd\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>20 Yanvar faci\u0259sini \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n amill\u0259r hans\u0131lard\u0131r v\u0259 onun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u00fcmk\u00fcn idi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>20 Yanvar faci\u0259sin\u0259 aparan yol, \u0259sas\u0259n, 2 amill\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259nib. Birincisi, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131 v\u0259 SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin erm\u0259nip\u0259r\u0259st siyas\u0259ti.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>1988-ci ilin fevral ay\u0131ndan ba\u015flayaraq, 200 mind\u0259n art\u0131q soyda\u015f\u0131m\u0131z Erm\u0259nistandan zor v\u0259 i\u015fg\u0259nc\u0259 alt\u0131nda qovulub, t\u0259kc\u0259 1989-cu ilin avqust-dekabr aylar\u0131nda Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin 91 d\u0259f\u0259 pozulmas\u0131 v\u0259 at\u0259\u015f\u0259 tutulmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 32 n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb, 166 n\u0259f\u0259r yaralanm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Kreml bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b, Erm\u0259nistan\u0131n qeyri-qanuni v\u0259 antib\u0259\u015f\u0259ri h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin\u0259 huquqi qiym\u0259t verib, g\u00fcnahkarlar\u0131 c\u0259zaland\u0131rmaq \u0259v\u0259zin\u0259, cinay\u0259tkar\u0131n \u015firnikl\u0259ndirilm\u0259si siyas\u0259tin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verdi. H\u0259min q\u0259r\u0259zli, m\u0259suliyy\u0259tsiz v\u0259 cinay\u0259tkar siyas\u0259tin bir ne\u00e7\u0259 m\u0259qam\u0131na n\u0259z\u0259r yetir\u0259k:<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 1988-ci ilin mart ay\u0131nda SSR\u0130 Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259si v\u0259 SSR\u0130 Nazirl\u0259r Soveti \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d q\u0259bul etdiyi q\u0259rar, \u0259slind\u0259, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n Az\u0259rbaycandan ayr\u0131laraq Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit \u015f\u0259raiti t\u0259min etm\u0259y\u0259 hesablanm\u0131\u015f add\u0131m idi. Bu q\u0259rara \u0259sas\u0259n, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa m\u00fcst\u0259sna h\u00fcquq v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r verilir, b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 v\u0259saitl\u0259ri ayr\u0131l\u0131r, vilay\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259lli ittifaq nazirlikl\u0259ri v\u0259 strukturlar\u0131n\u0131n s\u0259lahiyy\u0259tin\u0259 aid edilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 1989-cu il yanvar\u0131n 12-d\u0259 SSR\u0130 Ali Soveti R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin \u0259razisind\u0259 x\u00fcsusi idar\u0259etm\u0259 formas\u0131 \u2013 X\u00fcsusi \u0130dar\u0259 Komit\u0259si yarad\u0131ld\u0131. S\u0259dri erm\u0259nip\u0259r\u0259st m\u0259mur Arkadiy Volskiy t\u0259yin edildi. Bu add\u0131m faktiki olaraq Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etmi\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 R\u0259smi Moskvan\u0131n yuxar\u0131da qeyd olunan add\u0131mlar\u0131ndan ruhlanan v\u0259 \u015firnikl\u0259n\u0259n Erm\u0259nistan SSR-nin Ali Soveti 1989-ci il dekabr\u0131n 1-d\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n Erm\u0259nistan SSR-y\u0259 birl\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar verdi. Bu siyas\u0259t v\u0259 onun n\u0259tic\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycanda erm\u0259nip\u0259r\u0259st SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyi \u0259leyhin\u0259 etimads\u0131zl\u0131q m\u00fchiti v\u0259 \u00fcmumxalq etiraz\u0131 dal\u011fas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131n\u0131 t\u0259min etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>2\u0130kinci amil Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyinin q\u0259tiyy\u0259tsiz v\u0259 antimilli siyas\u0259ti, Az\u0259rbaycan Xalq C\u0259bh\u0259sinin timsal\u0131nda m\u00fcxalif\u0259tin t\u0259xribat\u00e7\u0131 add\u0131mlar\u0131;<\/p>\n\n\n\n<p>Hadis\u0259l\u0259rin t\u0259hlili g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbayacan r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259 m\u00fcxalif\u0259ti h\u0259min tarixi \u015f\u0259raitd\u0259 \u00fcmummilli maraqlar\u0131 \u015f\u0259xsi maraqlar\u0131n f\u00f6vq\u00fcn\u0259 qoymaq bacar\u0131\u011f\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259 bils\u0259ydi, antimilli v\u0259 t\u0259xribat\u00e7\u0131 add\u0131mlar atmasayd\u0131, r\u0259smi Moskvan\u0131n Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 qanl\u0131 ssenaril\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k imkan\u0131 mimimuma en\u0259 bil\u0259rdi. Z\u0259nnimizc\u0259, m\u0259hz Az\u0259rbaycan SSR Ali Soveti R\u0259yas\u0259t Heyy\u0259tinin 15 yanvar 1990-c\u0131 il tarixli q\u0259rar\u0131nda \u201cM\u00fcdafi\u0259 nazirliyi, h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 v\u0259 SSR\u0130-nin dig\u0259r icra orqanlar\u0131ndan xahi\u015f edirik ki, \u00f6lk\u0259 konstitusiyas\u0131n\u0131n 81-ci madd\u0259in\u0259 uy\u011fun olaraq Az\u0259rbaycan SSR-y\u0259 m\u00fcvafiq z\u0259ruri yard\u0131m\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irsin\u201d,- \u015f\u0259klind\u0259 ifad\u0259 olunmu\u015f m\u00f6vqe Mixail Qorba\u00e7ov ba\u015fda olmaqla, SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyini h\u0259m arxay\u0131nla\u015fd\u0131rm\u0131\u015f, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259leyhin\u0259 add\u0131mlar\u0131n\u0131n radikall\u0131q s\u0259viyy\u0259sini daha da g\u00fccl\u0259ndirmi\u015fdir. Xat\u0131rladaq ki, 1977-ci il 7 oktyabr tarixind\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 81-ci madd\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, m\u00fctt\u0259fiq respublikalar\u0131n suveren h\u00fcquqlar\u0131 SSR\u0130 t\u0259r\u0259find\u0259n qorunmal\u0131d\u0131r. Bundan savay\u0131, 1989-cu ilin sonlar\u0131nda \u00f6lk\u0259mizin b\u0259zi rayonlar\u0131nda Xalq C\u0259bh\u0259sinin hakimiyy\u0259ti zorla \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si, Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u0130ranla s\u0259rh\u0259dind\u0259ki tikanl\u0131 m\u0259ftill\u0259rin s\u00f6k\u00fcl\u00fcb at\u0131lmas\u0131, Xalq H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n radikal qanad\u0131n\u0131n Milli M\u00fcdafi\u0259 \u015euras\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259r\u0259k n\u0259zar\u0259ti \u00f6z \u0259lin\u0259 almas\u0131, 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 13-15-d\u0259 Dovl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Komit\u0259sinin Sumqay\u0131t ssenarisi \u0259sas\u0131nda &#8220;erm\u0259ni talanlar\u0131&#8221; t\u00f6r\u0259tm\u0259si Moskvan\u0131n \u0259lin\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 c\u0259zaland\u0131rmaq f\u00fcrs\u0259ti vermi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bak\u0131ya yeridil\u0259n qo\u015fun hiss\u0259l\u0259rinin h\u0259dsiz q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131 n\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u018fvv\u0259la, qeyd ed\u0259k ki, 1989-cu ilin sonlar\u0131nad\u0259k Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 110 minlik silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259 v\u0259 h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsi heyy\u0259ti var idi. X\u00fcsusil\u0259, Bak\u0131 qarnizonunun v\u0259 Bak\u0131 \u00dcmumqo\u015fun M\u0259kt\u0259bi zabitl\u0259ri v\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259rinin Az\u0259rbaycan xalq\u0131na m\u00fcnasib\u0259ti he\u00e7 bir halda d\u00fc\u015fm\u0259n m\u00fcnasib\u0259ti deyildi, \u0259ksin\u0259 daha \u00e7ox loyall\u0131\u011f\u0131 il\u0259 f\u0259rql\u0259nirdi. Onlar yerli \u0259halinin qonaqp\u0259rv\u0259rliyi v\u0259 alic\u0259nabl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatda g\u00f6r\u00fcr v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirirdil\u0259r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, G\u00f6r\u00fcn\u0259n da\u011fa n\u0259 b\u0259l\u0259d\u00e7i. T\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, 20 yanvar hadis\u0259si \u00f6nc\u0259si Bak\u0131 \u00dcmumqo\u015fun M\u0259kt\u0259binin zabit kollektivi ad\u0131ndan SSR\u0130 Ali Soveti s\u0259drinin v\u0259 \u00f6lk\u0259nin m\u00fcdafi\u0259 nazirinin ad\u0131na \u00fcnvanlanm\u0131\u015f m\u0259ktubda x\u00fcsusi olaraq qeyd olunurdu ki, Bak\u0131da v\u0259ziyy\u0259t Az\u0259rbaycan Xalq C\u0259bh\u0259sinin n\u0259zar\u0259ti alt\u0131ndad\u0131r v\u0259 m\u00f6vcud probleml\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn siyasi t\u0259nziml\u0259m\u0259 imkanlar\u0131 t\u00fck\u0259nm\u0259yib. Biz tam \u0259minlikl\u0259 deyirik: \u201cBak\u0131da ikinci Rum\u0131niyan\u0131n ba\u015f verm\u0259sin\u0259 imkan verilm\u0259m\u0259lidir.\u201d&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259rk\u0259z\u0259 bel\u0259 m\u00f6vqe laz\u0131m deyildi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, r\u0259smi Moskva Bak\u0131da qanl\u0131 aksiyas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 tam etibar etmirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130stintaq m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fdir ki, 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n ortalar\u0131nda SSR\u0130 m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 daxili i\u015fl\u0259r nazirlikl\u0259rinin, habel\u0259 ba\u015fqa x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin 66 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox \u0259sg\u0259r v\u0259 zabiti Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 g\u0259tiril\u0259r\u0259k, Qala v\u0259 Nasoslu aerodromlar\u0131nda, Respublika stadionunda, Salyan kazarmas\u0131nda yerl\u0259\u015fdirilmi\u015fdi. Az\u0259rbaycana g\u00f6nd\u0259ril\u0259n ordu hiss\u0259l\u0259rinin t\u0259rkibin\u0259 Stavropoldan, Rostovdan, Krasnodardan s\u0259f\u0259rb\u0259r edilmi\u015f erm\u0259ni zabit v\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259ri, h\u0259rbi m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 t\u0259hsil alan erm\u0259ni kursantlar\u0131 da c\u0259lb edilmi\u015fdi. Respublikaya g\u0259tirilmi\u015f h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin, \u0259m\u0259liyyatlara r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131ya g\u0259l\u0259n 300-d\u0259n art\u0131q y\u00fcks\u0259k r\u00fctb\u0259li zabit v\u0259 generallar\u0131n \u0259rzaq t\u0259minat\u0131, n\u0259qliyyatla, yanacaqla t\u0259min edilm\u0259si respublika b\u00fcdc\u0259sind\u0259n \u00f6d\u0259nilirdi. H\u0259min h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 x\u00fcsusi psixoloji s\u0131naqlar\u0131n ke\u00e7irildiyi haqq\u0131nda t\u0259kzibedilm\u0259z faktlar var. Onlara bel\u0259 bir dezinformasiya t\u0259lqin olunurdu:<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Yerli \u0259hali \u2013 az\u0259rbaycanl\u0131lar ruslar\u0131 q\u0131rma\u011fa haz\u0131rla\u015f\u0131rlar v\u0259 siz m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir v\u0259zif\u0259ni-ruslar\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin xristian \u0259halisini lab\u00fcd f\u0259lak\u0259td\u0259n xilas etm\u0259lisiz.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Salyan kazarmas\u0131 \u0259traf\u0131nda v\u0259 evl\u0259rin damlar\u0131nda snayperl\u0259r yerl\u0259\u015fdirilib v\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259rind\u0259 yaln\u0131z siz olacaqs\u0131n\u0131z. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 instinktind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k patronlar\u0131n\u0131za heyfiniz g\u0259lm\u0259sin.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Az\u0259rbaycan Xalq C\u0259bh\u0259sinin h\u0259rbi d\u0259st\u0259l\u0259ri \u015f\u0259h\u0259rin strateji n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilib v\u0259 onlar\u0131n amans\u0131z m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259kl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131b, q\u0259tiyy\u0259t v\u0259 adekvat q\u0259ddarl\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirin.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; M\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n t\u0259r\u0259fin milisin, sovet ordusunun v\u0259 ya daxili qo\u015funlar\u0131n geyimind\u0259 d\u0259 olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr v\u0259 bu reall\u0131\u011f\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131b, onlar\u0131 davaml\u0131 at\u0259\u015f h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7evirm\u0259yi bacarmal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir s\u00f6zl\u0259, SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin \u201cxeyir-duas\u0131\u201d il\u0259 66 minlik qo\u015fun hiss\u0259l\u0259ri, x\u00fcsusil\u0259 erm\u0259ni m\u0259n\u015f\u0259li \u0259sg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259r, eyni zamnada, h\u0259bsxanadan m\u0259lum m\u0259qs\u0259d namin\u0259 azadl\u0131\u011fa burax\u0131lm\u0131\u015f m\u0259hbuslar Bak\u0131da h\u0259r c\u00fcr v\u0259h\u015filikl\u0259r t\u00f6r\u0259tm\u0259y\u0259 psixoloji bax\u0131mdan tam haz\u0131rlanm\u0131\u015f v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 147 insan\u0131n q\u0259tlin\u0259, 744 n\u0259f\u0259rin a\u011f\u0131r x\u0259sar\u0259t almas\u0131na, 841 n\u0259f\u0259rin qanunsuz olaraq h\u0259bs edilm\u0259sin\u0259, 200 m\u0259nzil, ev, \u015f\u0259xsi v\u0259 d\u00f6vl\u0259t \u0259mlak\u0131n\u0131n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131na r\u0259vac ver\u0259n b\u0259\u015f\u0259ri cinay\u0259t t\u00f6r\u0259dilib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin t\u00f6r\u0259tdiyi 20 Yanvar faci\u0259sind\u0259 d\u00fcnyan\u0131n dig\u0259r f\u00f6vq\u0259ld\u00f6vl\u0259ti olan AB\u015e-nin \u00fcz\u0259rin\u0259 hans\u0131 m\u0259suliyy\u0259t d\u00fc\u015f\u00fcr?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>AB\u015e-d\u0259 1994-2001-ci ill\u0259rd\u0259 D\u00f6vl\u0259t katibinin m\u00fcavini i\u015fl\u0259mi\u015f Stroub Telbotun h\u0259mm\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu \u201c\u018fn y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259\u201d adl\u0131 kitabda qeyd olunur ki, 1989-cu il dekabr\u0131n 24-d\u0259 AB\u015e-nin D\u00f6vl\u0259t katibi Ceyms Beyker \u00f6lk\u0259sinin Rusiyadak\u0131 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli s\u0259firi Cek Motlak vasit\u0259sil\u0259 SSR\u0130-nin xarici i\u015fl\u0259r naziri Eduard \u015eevardnadzey\u0259 m\u0259lumat \u00e7atd\u0131r\u0131r ki, \u0259g\u0259r sovet qo\u015funlar\u0131 Rum\u0131niyaya \u00f6lk\u0259daxili sabitliyin b\u0259rpas\u0131 namin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 ed\u0259rs\u0259, AB\u015e bu insidenti etirazla qar\u015f\u0131lamayacaq. Eduard \u015eevardnadze cavab\u0131nda bildirir ki, AB\u015e SSR\u0130-ni h\u0259rbi avant\u00fcraya c\u0259lb etm\u0259k ist\u0259yir v\u0259 bununla da \u00f6z\u00fcn\u00fcn Panamaya olan m\u00fcdaxil\u0259sin\u0259 haqq qazand\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. SSR\u0130-nin xarici i\u015fl\u0259r naziri qeyd edir ki, \u00f6lk\u0259si prinsip etibaril\u0259 yeni xarici siyas\u0259t kursunu h\u0259yata ke\u00e7irir. Bu kursa g\u00f6r\u0259, SSR\u0130 daha sosialist \u00f6lk\u0259l\u0259rinin daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmayacaq. Bu m\u00f6vqed\u0259n g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, s\u00f6hb\u0259t yaln\u0131z sosialist \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n gedirdi, sovet respublikalar\u0131ndan yox. Dem\u0259li, Mixail Qorba\u00e7ov ba\u015fda olmaqla, SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyi AB\u015e-nin Rum\u0131niya il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lum m\u00f6vqeyind\u0259n bir s\u0131ra n\u0259tic\u0259l\u0259r \u00e7\u0131xard\u0131. \u0130lk n\u0259tic\u0259 is\u0259 ondan ibar\u0259t oldu ki, sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qillik m\u00fccadil\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 Bak\u0131ya yerid\u0259c\u0259yi t\u0259qdird\u0259 AB\u015e-nin etiraz\u0131 olmayacaqd\u0131. R\u0259smi Moskva h\u0259m d\u0259 onun f\u0259rqind\u0259 idi ki, AB\u015e-nin g\u00fccl\u00fc erm\u0259ni lobbisi v\u0259 diasporu da R\u0259smi Va\u015finqtonun Bak\u0131 q\u0131r\u011f\u0131n\u0131na qar\u015f\u0131 laqeyd m\u00f6vqeyinin formala\u015fmas\u0131nda \u00f6z rolunu oynayacaq. Taktiki bax\u0131mdan bel\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259d\u0259 Moskva yan\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131. AB\u015e 20 Yanvar faci\u0259sini olduqca soyuqqanl\u0131 qar\u015f\u0131lad\u0131. \u201cSem day\u0131\u201d Rum\u0131niya hadis\u0259l\u0259ri fonunda davran\u0131\u015f\u0131 il\u0259 SSR\u0130-nin Bak\u0131 avant\u00fcras\u0131na dolay\u0131s\u0131 il\u0259 \u201cya\u015f\u0131l i\u015f\u0131q\u201d yand\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131n f\u0259rqind\u0259 idi. H\u0259m d\u0259 f\u0259rqind\u0259 idi ki, bel\u0259 avant\u00fcralar \u0259z\u0259li r\u0259qibi v\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259ni olan SSR\u0130-nin m\u0259hvinin tarixi \u201cX\u201d an\u0131n\u0131 son d\u0259r\u0259c\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131rma\u011fa xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rir. AB\u015e yan\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131. 20 yanvar faci\u0259si SSR\u0130-nin sonunun ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n prosesl\u0259rin katalizatoru oldu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>20 yanvar b\u0259\u015f\u0259ri cinay\u0259tin\u0259 \u00f6lk\u0259daxili v\u0259 beyn\u0259lxalq siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259tin verilm\u0259si v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 onun perspektivl\u0259rini nec\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k olar?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>20 Yanvar faci\u0259sin\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 tam siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t verilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin say\u0259sind\u0259 h\u0259llini tap\u0131b. Yanvar\u0131n 21-d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n Moskvadak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259k xalqla birg\u0259 oldu\u011funu bildirdi, 20 Yanvar faci\u0259sin\u0259 siyasi qiym\u0259t verdi, onun h\u00fcquqa, demokratiyaya, humanizm\u0259 zidd oldu\u011funu, m\u0259rk\u0259zin v\u0259 ozamank\u0131 respublika r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin g\u00fcnah\u0131 \u00fcz\u00fcnd\u0259n yol verilmi\u015f kobud siyasi s\u0259hv oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rdi. O, ba\u015f vermi\u015f faci\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar xalq\u0131m\u0131za ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 verdi v\u0259 m\u0259tbuat konfrans\u0131 ke\u00e7irib, ba\u015fda Qorba\u00e7ov olmaqla, Bak\u0131dak\u0131 terror akt\u0131na r\u0259vac ver\u0259n hakimiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini v\u0259 h\u0259rb\u00e7il\u0259ri cinay\u0259tkar, onlar\u0131n dinc \u0259haliy\u0259 tutduqlar\u0131 divan\u0131 is\u0259 b\u00fct\u00f6v bir xalqa qar\u015f\u0131 edil\u0259n tarixi cinay\u0259t adland\u0131rd\u0131. Bu tarixi \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n m\u0259tni Kremlin k\u0259skin informasiya blokadas\u0131 siyas\u0259tin\u0259 baxmayaraq, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, Az\u0259rbaycanda yay\u0131ld\u0131 v\u0259 geni\u015f siyasi rezonans do\u011furdu. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259lbind\u0259 \u00fcmid \u00e7\u0131ra\u011f\u0131 yand\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>1990-c\u0131 ilin iyulunda Moskvadan v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131dan Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 h\u0259min il noyabr ay\u0131n\u0131n 21-d\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n Ali M\u0259clisind\u0259 20 Yanvar faci\u0259sin\u0259 ilk d\u0259f\u0259 siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t ver\u0259n s\u0259n\u0259d q\u0259bul edildi. Nax\u00e7\u0131van Ali M\u0259clisind\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f v\u0259 20 Yanvar faci\u0259sin\u0259 ilk siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t ver\u0259n, eyni zamanda, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmumi r\u0259yini \u00f6z\u00fcnd\u0259 t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdir\u0259n bu q\u0259rar Heyd\u0259r \u018fliyev q\u0259tiyy\u0259tinin t\u0259zah\u00fcr\u00fc kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. S\u0259n\u0259dd\u0259 respublika s\u0259viyy\u0259sind\u0259 20 Yanvar faci\u0259sin\u0259 siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259tin verilm\u0259si respublika r\u0259hb\u0259rliyind\u0259n t\u0259l\u0259b edilirdi. \u00d6lk\u0259miz m\u00fcst\u0259qillik qazand\u0131qdan sonra da 1993-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r iqtidarda olanlar\u0131n he\u00e7 biri faci\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259sl h\u0259qiq\u0259ti a\u015fkar etm\u0259y\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259sar\u0259t tapmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Yaln\u0131z Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00dcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra 1994-c\u00fc ilin 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rinin h\u00fcquqi m\u00fcst\u0259vid\u0259 \u0259sl mahiyy\u0259ti a\u00e7\u0131qland\u0131. 1994-c\u00fc il yanvar\u0131n 12-d\u0259 ke\u00e7irdiyi m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev bu bar\u0259d\u0259 deyirdi: \u201cXalqa t\u0259cav\u00fcz olunmu\u015f, g\u00fcnahkarlar is\u0259 h\u0259l\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259mi\u015fdir. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, \u00f6t\u0259n yax\u0131n ill\u0259rd\u0259ki Sovetl\u0259r Birliyi, respublika r\u0259hb\u0259rliyi, m\u0259sul \u015f\u0259xsl\u0259r \u00f6z m\u0259nafel\u0259ri namin\u0259 bu b\u00f6y\u00fck faci\u0259nin \u0259sil mahiyy\u0259tini xalqa b\u0259yan etm\u0259mi\u015fl\u0259r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259rin \u201c20 Yanvar faci\u0259sinin 4-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fcn ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d 1994 c\u00fc il 5 yanvar tarixli F\u0259rman\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259 Qanl\u0131 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u00fcsusi sessiyan\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 baxmaq t\u00f6vsiy\u0259 edildi. Milli M\u0259clisin 1994-c\u00fc il mart\u0131n 29-da q\u0259bul etdiyi \u201c1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131da t\u00f6r\u0259dilmi\u015f faci\u0259li hadis\u0259l\u0259r haqq\u0131nda\u201d Q\u0259rarda 20 Yanvar faci\u0259sinin g\u00fcnahkarlar\u0131 konkret qeyd olundu v\u0259 bu qanl\u0131 aksiya Az\u0259rbaycanda milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 bo\u011fmaq, xalq\u0131n inam\u0131n\u0131, irad\u0259sini q\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn totalitar kommunist rejimi t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dilmi\u015f h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz v\u0259 cinay\u0259t kimi qiym\u0259tl\u0259ndirildi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259r v\u0259 \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259rinin sosial m\u00fcdafi\u0259sinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rilib. H\u0259l\u0259 \u00f6t\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259rin m\u00fcvafiq F\u0259rman\u0131na \u0259sas\u0259n, \u201c20 Yanvar \u015f\u0259hidi\u201d f\u0259xri ad\u0131 t\u0259sis edil\u0259r\u0259k, 20 Yanvar \u015f\u0259hidl\u0259rinin ail\u0259l\u0259rinin v\u0259 1990-c\u0131 ilin yanvar hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 \u0259lil olmu\u015f insanlar\u0131n d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm i\u015fl\u0259r\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c1990-c\u0131 ilin 20 yanvar\u0131nda Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyi u\u011frunda \u00e7ox sayda \u015f\u0259hid verdi. Lakin onun irad\u0259si s\u0131nmad\u0131 v\u0259 milli ruhu sars\u0131lmad\u0131. H\u0259min q\u0131r\u011f\u0131n zaman\u0131 \u00fcmummilli m\u0259nafel\u0259rin m\u00fcdafi\u0259si namin\u0259 canlar\u0131ndan ke\u00e7mi\u015f v\u0259 \u015f\u0259hidlik zirv\u0259sin\u0259 ucalm\u0131\u015f V\u0259t\u0259n \u00f6vladlar\u0131 misilsiz f\u0259dakarl\u0131qlar\u0131 il\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q salnam\u0259sin\u0259 yeni parlaq s\u0259hif\u0259 yazd\u0131lar\u201d, &#8211; dey\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n 20 Yanvar \u015f\u0259hidl\u0259rinin xatir\u0259sinin \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirilm\u0259si, adlar\u0131n\u0131n uca tutulmas\u0131, onlar\u0131n ail\u0259l\u0259rinin, \u00f6vladlar\u0131n\u0131n sosial m\u00fcdafi\u0259sinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, eyni zamanda, bu faci\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259rin sosial m\u00fcdafi\u0259 sisteminin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar at\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6t\u0259n d\u00f6vrd\u0259 20 Yanvar \u015f\u0259hidl\u0259rinin ail\u0259l\u0259rin\u0259, 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u0259lilliyi olanlara 143 m\u0259nzil v\u0259 bu kateqoriyadan olan \u0259lill\u0259r\u0259 100-d\u0259k avtomobil t\u0259qdim edilib.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>2023-c\u00fc ild\u0259n 20 Yanvar \u015f\u0259hidl\u0259rinin ail\u0259l\u0259rin\u0259 \u00f6d\u0259nil\u0259n Prezidentin ayl\u0131q t\u0259qa\u00fcd\u00fcn\u00fcn m\u0259bl\u0259\u011fi 600 manata, 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Prezidentin ayl\u0131q t\u0259qa\u00fcd\u00fc orqanizmin funksiyalar\u0131n\u0131n 81-100 faiz pozulmas\u0131na g\u00f6r\u0259 500 manata, 61-80 faiz pozulmas\u0131na g\u00f6r\u0259 400 manata, 31-60 faiz pozulmas\u0131na g\u00f6r\u0259 330 manata, h\u0259m\u00e7inin \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcavin\u0259t d\u0259 m\u00fcvafiq olaraq 270 manata, 220 manata v\u0259 150 manata \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Orqanizmin funksiyalar\u0131n\u0131n 81-100 faiz pozulmas\u0131na g\u00f6r\u0259 \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 qullu\u011fa g\u00f6r\u0259 Prezidentin ayl\u0131q t\u0259qa\u00fcd\u00fc d\u0259 art\u0131r\u0131laraq 100 manat m\u00fc\u0259yy\u0259n olunub.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6t\u0259n be\u015f il \u0259rzind\u0259 Prezident t\u0259qa\u00fcd\u00fc 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u0259lilliyi olanlar \u00fc\u00e7\u00fcn 3 d\u0259f\u0259y\u0259 yax\u0131n, orqanizmin funksiyalar\u0131n\u0131n 81-100 faiz pozulmas\u0131na g\u00f6r\u0259 \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 qulluq ed\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 2 d\u0259f\u0259, \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 m\u00fcavin\u0259tl\u0259r is\u0259 3 d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox art\u0131r\u0131l\u0131b.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u0259lilliyi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin reabilitasiya xidm\u0259tl\u0259ri il\u0259 t\u0259minat\u0131 da h\u0259yata ke\u00e7irilir. \u00d6lk\u0259 qanunvericiliyind\u0259 \u015f\u0259hid ail\u0259si \u00fczvl\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u0259lilliyi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn dig\u0259r bir s\u0131ra imtiyaz v\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r d\u0259 \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonda t\u0259\u0259s\u00fcf hissi il\u0259 qeyd ed\u0259k ki, bu b\u0259\u015f\u0259ri cinay\u0259t\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 laz\u0131m\u0131 siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t verilm\u0259yib. 20 Yanvar faci\u0259sinin g\u00fcnahkarlar\u0131: SSR\u0130-nin birinci v\u0259 sonuncu prezidenti M.Qorba\u00e7ov, Bak\u0131da q\u0259tliam t\u00f6r\u0259d\u0259n ordunun f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 birba\u015fa r\u0259hb\u0259rliyi h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n Primakov, m\u00fcdafi\u0259 naziri Yazov, SSR\u0130 MK-n\u0131n katibi Girienko, SSR\u0130 MK-n\u0131n mill\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdir m\u00fcavini Mixaylov, daxili i\u015fl\u0259r naziri Bakatin, habel\u0259 \u018f.V\u0259zirov ba\u015fda olmaqla Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyi h\u0259l\u0259 d\u0259 beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fchakim\u0259 olunub, layiqli c\u0259zalar\u0131n\u0131 almay\u0131blar. Bu m\u0259qamda qeyd ed\u0259k ki, sabiq SSR\u0130 prezidenti M.Qorba\u00e7ov 1995-ci ilin aprel ay\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 s\u0259f\u0259rd\u0259 olark\u0259n 1990-c\u0131 il yanvar q\u0131r\u011f\u0131n\u0131ndan b\u0259hs edib, \u201cBak\u0131da f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan etm\u0259k v\u0259 oraya qo\u015fun g\u00f6nd\u0259rm\u0259k m\u0259nim siyasi h\u0259yat\u0131mda \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259hvim idi\u201d,- dey\u0259r\u0259k \u00f6z g\u00fcnah\u0131n\u0131 etiraf edib. Bu etiraf he\u00e7 bir halda onu m\u0259suliyy\u0259td\u0259n azad etmir.<\/p>\n\n\n\n<p>Onu da qeyd ed\u0259k ki, SSR\u0130 Ba\u015f Prokurorlu\u011funun \u0259dliyy\u0259 polkovniki V.Medvedyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 t\u0259\u015fkil etdiyi istintaq qrupu cinay\u0259t hadis\u0259l\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00e7ox s\u0259thi apar\u0131b, istintaq h\u0259rb\u00e7il\u0259rin h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259 cinay\u0259t t\u0259rkibi olmamas\u0131 n\u0259tic\u0259sin\u0259 g\u0259lmi\u015fdi. 20 iyul 1990-c\u0131 il tarixd\u0259 cinay\u0259t i\u015fin\u0259 xitam verilm\u0259si bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul olunub, cinay\u0259t i\u015finin materiallar\u0131 Moskvaya apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, h\u0259min vaxt Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prokurorlu\u011fu t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259t hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 he\u00e7 bir cinay\u0259t i\u015fi ba\u015flatmam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Zaman ke\u00e7dikc\u0259 bir s\u0131ra h\u0259qiq\u0259tl\u0259r meydana \u00e7\u0131x\u0131r, 20 Yanvar faci\u0259sinin qaranl\u0131q m\u0259qamlar\u0131 ayd\u0131n olur. 100 cildlik istintaq materiallar\u0131n\u0131n 68 cildi Bak\u0131dan Moskvaya, ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 Prokurorlu\u011funa apar\u0131l\u0131b v\u0259 indiy\u0259d\u0259k qaytar\u0131lmay\u0131b. Bir s\u0131ra s\u0259n\u0259dl\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin y\u00fcks\u0259k instansiyalar\u0131nda, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 haz\u0131rda Rusiya Federasiyas\u0131 Prokurorlu\u011funda saxlan\u0131lan 68 cildlik cinay\u0259t i\u015finin materiallar\u0131n\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259si 20 Yanvar faci\u0259sinin miqyas\u0131n\u0131 v\u0259 baiskarlar\u0131n\u0131n m\u0259suliyy\u0259t d\u0259r\u0259c\u0259sini tam d\u0259qiqlikl\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xara bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Beyn\u0259lxalq birlik is\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 bu \u0259dal\u0259tsizliy\u0259 d\u00f6z\u00fcr. Buna baxmayaraq, inan\u0131r\u0131q ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n qan\u0131na \u0259li batm\u0131\u015f bu cinay\u0259tkarlar gec-tez \u00f6z layiqli c\u0259zalar\u0131n\u0131 alacaqlar. \u018fminliyimizin ciddi \u0259saslar\u0131 var. Son 35 ild\u0259 art\u0131q 5-ci d\u0259f\u0259dir ki, 20 Yanvar faci\u0259sinin n\u00f6vb\u0259ti ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc yeni tarixi reall\u0131qda-xilaskar Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda m\u00fcz\u0259ff\u0259r Az\u0259rbaycan ordusunun 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 tarixi z\u0259f\u0259r\u0259 imza atd\u0131\u011f\u0131 bir zamanda qeyd edirik. O tarixi q\u0259l\u0259b\u0259 ki, b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259hidl\u0259rimizin ruhunu \u015fad edib. O q\u0259l\u0259b\u0259 ki, C\u0259bray\u0131l\u0131m\u0131z\u0131, F\u00fczulimizi, Z\u0259ngilan\u0131m\u0131z\u0131, Qubadl\u0131m\u0131z\u0131, A\u011fdam\u0131m\u0131z\u0131, K\u0259lb\u0259c\u0259rimizi, La\u00e7\u0131n\u0131m\u0131z\u0131, Hadrutumuzu, Suqovu\u015fan\u0131m\u0131z\u0131, \u015eu\u015fam\u0131z\u0131, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 i\u015f\u011fal alt\u0131ndak\u0131 b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259rimizi \u00f6z \u0259b\u0259di sahibin\u0259 \u2013 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qaytar\u0131b.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u015fas\u0131n Xilaskar Ali Ba\u015f Komandan\u0131m\u0131z! Ya\u015fas\u0131n M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ordumuz! Ya\u015fas\u0131n Qalib Xalq\u0131m\u0131z!Allah \u015e\u0259hidl\u0259rimiz\u0259 r\u0259hm\u0259t el\u0259sin!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Elman N\u018fS\u0130ROV,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Milli M\u0259clisin deputat\u0131,&nbsp;<\/strong><strong>D\u0130A-n\u0131n Siyasi Ara\u015fd\u0131rmalar&nbsp;<\/strong><strong>\u0130nstitutunun direktoru<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n minillikl\u0259rl\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259n z\u0259ngin v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli tarixind\u0259 h\u0259m q\u0259hr\u0259manl\u0131q, h\u0259m d\u0259 faci\u0259 s\u0259hif\u0259l\u0259ri bir-birini \u0259v\u0259z edib, n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 qan yadda\u015f\u0131 v\u0259 genl\u0259rl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Tariximizin 20 Yanvar s\u0259hif\u0259sinin unikall\u0131\u011f\u0131 is\u0259 ondad\u0131r ki, o eyni vaxtda h\u0259m faci\u0259, h\u0259m d\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131q n\u00fcmun\u0259sidir.\u00a0 Yaz\u0131da m\u0259qs\u0259dimiz h\u0259r iki anlam\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rin\u0259 35 illik zaman k\u0259siyind\u0259n n\u0259z\u0259r&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2643,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-2642","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>20 YANVAR: Q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 faci\u0259 tariximiz - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"20 YANVAR: Q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 faci\u0259 tariximiz - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n minillikl\u0259rl\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259n z\u0259ngin v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli tarixind\u0259 h\u0259m q\u0259hr\u0259manl\u0131q, h\u0259m d\u0259 faci\u0259 s\u0259hif\u0259l\u0259ri bir-birini \u0259v\u0259z edib, n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 qan yadda\u015f\u0131 v\u0259 genl\u0259rl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Tariximizin 20 Yanvar s\u0259hif\u0259sinin unikall\u0131\u011f\u0131 is\u0259 ondad\u0131r ki, o eyni vaxtda h\u0259m faci\u0259, h\u0259m d\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131q n\u00fcmun\u0259sidir.\u00a0 Yaz\u0131da m\u0259qs\u0259dimiz h\u0259r iki anlam\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rin\u0259 35 illik zaman k\u0259siyind\u0259n n\u0259z\u0259r...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2642\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-01-20T09:23:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-01-20T09:23:44+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/auditoriya.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Elman-N\u0259sirov.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1066\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2642\",\"url\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2642\",\"name\":\"20 YANVAR: Q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 faci\u0259 tariximiz - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-01-20T09:23:38+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-20T09:23:44+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/#\/schema\/person\/ac4ea1d12bf25b1e864c62335d7e0053\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2642#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2642\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2642#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/auditoriya.az\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"20 YANVAR: Q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 faci\u0259 tariximiz\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/#website\",\"url\":\"https:\/\/auditoriya.az\/\",\"name\":\"AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ\",\"description\":\"X\u0259b\u0259rl\u0259rin geni\u015f auditoriyas\u0131\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/auditoriya.az\/#\/schema\/person\/ac4ea1d12bf25b1e864c62335d7e0053\",\"name\":\"admin\",\"sameAs\":[\"https:\/\/auditoriya.az\"],\"url\":\"https:\/\/auditoriya.az\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"20 YANVAR: Q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 faci\u0259 tariximiz - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"20 YANVAR: Q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 faci\u0259 tariximiz - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","og_description":"Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n minillikl\u0259rl\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259n z\u0259ngin v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli tarixind\u0259 h\u0259m q\u0259hr\u0259manl\u0131q, h\u0259m d\u0259 faci\u0259 s\u0259hif\u0259l\u0259ri bir-birini \u0259v\u0259z edib, n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 qan yadda\u015f\u0131 v\u0259 genl\u0259rl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Tariximizin 20 Yanvar s\u0259hif\u0259sinin unikall\u0131\u011f\u0131 is\u0259 ondad\u0131r ki, o eyni vaxtda h\u0259m faci\u0259, h\u0259m d\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131q n\u00fcmun\u0259sidir.\u00a0 Yaz\u0131da m\u0259qs\u0259dimiz h\u0259r iki anlam\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rin\u0259 35 illik zaman k\u0259siyind\u0259n n\u0259z\u0259r...","og_url":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2642","og_site_name":"AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","article_published_time":"2025-01-20T09:23:38+00:00","article_modified_time":"2025-01-20T09:23:44+00:00","og_image":[{"width":1600,"height":1066,"url":"https:\/\/auditoriya.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Elman-N\u0259sirov.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2642","url":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2642","name":"20 YANVAR: Q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 faci\u0259 tariximiz - AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","isPartOf":{"@id":"https:\/\/auditoriya.az\/#website"},"datePublished":"2025-01-20T09:23:38+00:00","dateModified":"2025-01-20T09:23:44+00:00","author":{"@id":"https:\/\/auditoriya.az\/#\/schema\/person\/ac4ea1d12bf25b1e864c62335d7e0053"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2642#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/auditoriya.az\/?p=2642"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/auditoriya.az\/?p=2642#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/auditoriya.az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"20 YANVAR: Q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 faci\u0259 tariximiz"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/auditoriya.az\/#website","url":"https:\/\/auditoriya.az\/","name":"AUD\u0130TOR\u0130YA.AZ","description":"X\u0259b\u0259rl\u0259rin geni\u015f auditoriyas\u0131","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/auditoriya.az\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/auditoriya.az\/#\/schema\/person\/ac4ea1d12bf25b1e864c62335d7e0053","name":"admin","sameAs":["https:\/\/auditoriya.az"],"url":"https:\/\/auditoriya.az\/?author=1"}]}},"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2642","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2642"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2642\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2644,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2642\/revisions\/2644"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2643"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/auditoriya.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}